Jednodniówka Narodowa :: jednodniowka.pl
Strona Główna Artykuły Galeria ForumCzerwiec 20 2019 21:10:35
Nawigacja
Strona Główna
Artykuły
Galeria
Kategorie aktualności
Linki
Szukaj

Forum

Redakcja
Kontakt
Archiwalna wersja JN
Regulamin komentarzy
Użytkowników Online
Gości Online: 3
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 70
Najnowszy Użytkownik: carlos
Losowe zdjęcie
17
17
UNSO-OUN UPA
Polecamy

Wątki na Forum
Najnowsze Tematy
Wojna ekonomiczna USA
Ataki wrogów Narodow...
Pakt Ribbentrop-Beck...
Reforma SN polityka ...
Wolna Polska narodowa
Najciekawsze Tematy
Uczmy się angiels... [50]
Kto pomoże mi sfo... [46]
Bałkany [35]
Klerykalna Partia... [33]
Mateusz Piskorski... [32]
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Adam Smiech
10/03/2014 10:21
No, ostrożnie ze słowami, panie anonimie! Może by tak zerwać przyłbicę i stanąć, jak mężczyzna, twarzą w twarz? Brak argumencików, to plujemy, co?

Yareck
04/03/2014 21:18
Jesteście ostoją... politycznej prostytucji. Więcej pisać nie trzeba!!!

Piotr Kolczynski
22/01/2012 21:55
Może być?

Marzena Zawodzinska
11/11/2011 22:18
Porządek by trzeba zrobić...

Marzena Zawodzinska
31/10/2011 07:55
Ten shoutbox jest za nisko, nie widać go.

Archiwum
Ukraińska Powstańcza Armia - ujęcie encyklopedyczne część 2
c.d.

Taktyka działań UPA: W czasie napadów UPA na małe oddziały niemieckie (w okresie od wiosny do grudnia 1943 r.) i sowieckie taktyka sprowadzała się do działań z ukrycia, z zaskoczenia, często w nocy, zaś w czasie ataku sił niemieckich lub sowieckich na UPA taktyka sprowadzała się do bardziej lub mniej zorganizowanego oderwania się od sił atakujących i ukrycia się w lasach. Pojawiające się, nawet w polskiej historiografii, szczegółowe, mające postać opracowań książkowych, opisy taktyki działań UPA zbliżone do taktyki działań regularnych wojsk, mają charakter wyłącznie propagandowy. Naczelnik wydziału operacyjnego UPA, M. Omelusik we wspomnianym wyżej dokumencie pisze, że UPA z natury rzeczy mogła liczyć wyłącznie na akcje małej wojny podjazdowej.

Głównym zadaniem UPA było masowe mordowanie ludności polskiej, taktyka w tym zakresie sprowadzała się do dwóch sposobów mordowania: a) do zmasowanego ataku połączonych terenowych oddziałów UPA przy ich współdziałaniu z oddziałami „Służby Bezpeky” i SKW, przykładem czego była likwidacja Janowej Doliny i Huty Stepańskiej. Takie ataki poprzedzane były szczegółową analizą terenu i sił napadających oraz rozdziałem zadań dla poszczególnych formacji; b) do otaczania pojedyńczych lub szeregu polskich wsi w jednym czasie przez bojówkarzy UPA i „S.B.”, spędzania ich ludności do miejsc kaźni i tam do rozstrzeliwania lub zabijania jej siekierami lub innymi narzędziami zbrodni, czego przykładem był mord masowy w Woli Ostrowieckiej i Ostrówkach. Metodą spędzania do miejsc kaźni lub pomieszczeń przejściowych było wprowadzanie ludności w błąd, na przykład, że ma się odbyć zebranie informacyjne, lub drogą stosowania gróźb; c) do napadów na pojedyńcze polskie wsie przez niewielkie oddziały UPA współdziałające ze „Służbą Bezpeky” i SKW; d) do napadów na modlącą się w kościołach ludność polską. Do reguły zaliczyć należy taktykę zaskoczenia atakowanych - ataki o świcie, w niedziele lub święta katolickie lub według obrządku wschodniego. Zadaniem napadających było mordowanie ludności, grabież jej mienia ruchomego oraz spalenie mienia nieruchomego. Napady z reguły odbywały się przez trzy pierścienie napadających: pierwszy pierścień, z reguły tworzyli go bojówkarze „Służby Bezpeky”, dokonywał on mordów (Danyło Szumuk: Za schidnym obrijem, Paryż, 1974, s. 51), drugi, złożony z członków SKW, rabował mienie, trzeci, złożony z bojówkarzy UPA, podpalał zabudowania po ich obrabowaniu. Do napadów terenowe struktury OUN Bandery (SKW, stanice) mobilizowały chłopskie furmanki dla załadunku zrabowanego mienia ruchomego pomordowanych, czasem było tak, że były mobilizowane do przewozu furmanki z całych wsi – 200-300 furmanek (M. Omelusik, dokument jak wyżej). Do taktyki działañ UPA, „S.B” lub „WOP” zaliczyć należy też: e) częste działanie pod maską partyzantki sowieckiej lub nawet (też na terenie Polski powojennej) pod maską NKWD (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 35, k. 98; DARO, f. R-30, op. 2, spr. 15. kk. 13, 16; Arch. MSW i AP, spr. X/12, t. IX. k. 362).

Przykładowe akcje eksterminacyjne ludności polskiej na Wołyniu.

Ludność Janowej Doliny została wymordowana w nocy na 22 kwietnia 1943 r. Ze sprawozdania uczestnika tej akcji wynika obraz napadu, czytamy w nim: Sotnia Puhacza otoczy polską kolonię ... jej zadaniem jest nieprzepuszczenie żadnego uciekającego ... Jest Wielki Czwartek ... miejsca zajmują czoty Hostrego i Hałajdy, Jarema umiejętnie rozmieścił je tak, że ani jeden wróg nie ucieknie. Gdy zapłonęły polskie domy, przestraszona szlachta biegnie w przeciwną stronę i pada pod celnym ogniem Puhacza ... Polacy nazbierali sto pięćdziesiąt (trupów – W.P.), ale nie możemy powiedzieć ilu ich zginęło w płonących domach ... zapaleni porywem zemsty miejscowi bojówkarze (SKW – W.P.) jeszcze kilka nocy nie spali, oni tak tradycyjnie, jak kiedyś kolije, chodzili Lachów wykańczać. Atak miał miejsce w Wielki Piątek według kalendarza juliańskiego, „Polaków wykańczali” też w dzień Wielkiej Nocy według tegoż kalendarza (DARO, f. 0-30, op. 2, spr. 9, kk. 119-122).

Organ OUN Bandery Do zbroji z lipca 1943 r. pisze: Wszędzie działa UPA ... giną Polacy, a to dopiero początek. Inny organ OUN Bandery, Ideja i czyn nr 5/1943, ss. 17, 18 podaje: Od marca 1943 r. poczynając, wieś ukraińska (w rozumieniu UPA – W.P.) rozprawiła się ... Postójno, Japołot’, Czudyn, Biczal, Wielka Lubasza, Janowa Dolina w Kostopolskiem; Bereźce, Nowostan w Krzemienieckiem; Smyga, Zamczysko, Biłohorodka w Dubieńskiem; Cumań, Kołki w Łuckiem, Żuków, Serhijówka, Buhryn w Pińskiem; Turzysk, Dorotyń w Kowelskiem: Drużkopol, Horochów w Horochowskiem i jeszcze dziesiątki i setki nazw wsi Wołynia, Podola i Polesia .... Z protokołu przesłuchania upowca I. Wasiuka: Za okres mego pobytu w banderowskiej organizacji od lipca 1943 roku do czasu mego zatrzymania, to znaczy do 7 I 44 r., nasz oddział pod dowództwem „Worona” zajmował się napadami na polskie wsie, mordował ludność polską, zabierał wszystko co się przydaje z mienia, bydło, zboże i inne artykuły (CDAHOU, f. 1, op. 70, spr. 237, kk. 103).£uckiem

W sprawozdaniu dowódcy zgrupowania oddziałów UPA i SKW z akcji likwidacji ludności polskiej w Hucie Stepańskiej, w której była zorganizowna polska samoobrona, i ludności okolicznych wsi polskich napisano: Zadanie: ... a) pierwsz grupa – likwidacja Huty Stepań, Borek, Lady, Omelanki, Romaszkowa, Temnego, Łomów, Worsuków, Melnyk, chut. Kamianek i Mielnica; b) Druga grupa – likwidacja kol. Hały, Wyrobki, Ostrówki, Osowicze, Wyrka, Szymoniska, Tur, Użana, Iwańcze, Perespa, Berezówka, Kamienne, Siedlisko, Ziwka ... 1) W następstwie dokonanych działań pierwsza grupa w dniach 17, 18 i 19 lipca zlikwidowała wsie i kolonie: Huta Stepań, kol. Borki, Omelanka, Lady, chutory Kamianek, Romaszkowo, Podsielicze, Polana, Hołyñ, Temne. 2) Druga grupa zlikwidowała wsie i kolonie: Wyrka, Sieliska, Soszniki, Ostrówki, Perespa, Wyrobki, Hały, Szymoniska, Użane, Ziwka, Berezyna, Tur, Osowicze, Iwańcze, Długie Pole, Berezówka. Straty wroga ponad 500 zabitych ... Zadanie wykonano w całości. Rozbijając polskie uzbrojone bandy ... uwolniono teren od władzy okupacyjnej. Dowódca (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 39, kk. 25, 26).

Z szeregu dokumentów autorstwa struktur OUN-UPA-SB wynika obraz sytuacji: Druhu Watra, informujê, że we wsi Janówka zniszczono Polaków i wychrztów – po tym następuje następuje wykaz 30 zamordowanych (DARO, f. 0-30, op. 2, spr. 15, k. 245); Sprawozdanie ... za okres od 25 VIII do 25 IX 1943 r. ... Lachów w terenie poza miastem nie ma ... (DARO, f. 0-30, op. 2, spr. 34, k. 98). Z innego sprawozdania: Dubieńskie ... Polacy skupili się w miastach i w niektórych umocnionych punktach w takich wsiach, jak Pańska Dolina, Satyjów, skąd trudno ich wykurzyć ... Krzemienieckie ... Polacy w terenie prawie wyniszczeni. Część Polaków uciekła do Halicji, a część do Krzemieńca. Duża wieś Rybcza jeszcze nie zniszczona ... rejon Sławuta ... w związku z naszą antypolską akcją ... teraz Polaków w terenie już nie ma ... Dubieńskie ... Teren z Polaków oczyszczono ... (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 41, k-32).

Prócz UPA, w modowaniu ludniości polskiej brały udział inne zbrojne formacje OUN Bandery, przede wszystkim „Sużba Bezpeky”, Oddziały Specjalnego Przeznaczenia i Samoobronne Kuszczowe Oddziały. Istnieją podstawy do przyjęcia szacunku, zgodnie z którym na Wołyniu w latach 1943-1944 z rąk tych struktur padło co najmniej 60 000, w zasadzie bezbronnej, ludności polskiej obu płci i różnego wieku – od niemowląt do starców (W. i E. Siemaszko: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa, 2000).

Rozłam w OUN-UPA. W następstwie sprzeczności w ocenach metod nakazywanych przez OUN Bandery dla stosowania przez UPA, w pierwszej połowie 1944 r. w OUN-UPA doszło do rozłamu: grupa działaczy OUN-UPA, nie godząc się z mordami masowymi na ludności polskiej i ukraiñskiej, zerwała z „prowodem” OUN Bandery i utworzyła nową antysowiecką organizację pod nazwą „Ludowo-Wyzwoleńcza Rewolucyjna Organizacja” – LWRO, (ukr. „Narodno-Wyzwolna Rewolucijna Orhanizacija”), która, celem odseparowania się od zbrodniczej OUN Bandery, do nazwy nie wprowadziła nawet przymiotnika „ukraińska”. LWRO opracowała i opublikowała statut oraz sformułowała, radykalnie różniące się od banderowskich, założenia polityczne w formie rezolucji (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 42, kk. 46-52; DARO, f. R-30, op. 2, spr. 99, kk. 11, 12). Ta i inne próby odejścia od terrorystycznycyh metod rozprawiania się z ludnością polskią i ukraińską, zakończyła się zdławieniem banderowskiej opozycji w drodze fizycznej likwidacji jej działaczy.

OUN-UPA w Halicji. Autor banderowski pisze, ¿e w 1943 r. teren Halicji, który wchodził do Generalnej Guberni, początkowo był uważany jako zaplecze, które miało dostaczyć dla UPA kadry, amunicję i żywność (Litopys UPA, Toronto, 1998, t. 18. s. 138). Do końca 1943 r. na terenie Halicji przygotowywano bojówki zbrojne OUN Bandery, które, dla zmylenia Niemców, nazwano „Ukraińską Narodową Samoobroną” (UNS), miała to być rzekoma samoobrona przed partyzantką sowiecką (rajd oddziału Sydora Kowpaka przez Halicję w kierunku roponośnych terenów okolic Borysławia), dopiero od stycznia 1944 r. ta formacja przejęła nazwę UPA z dowódcą Wasylem Sydorem-„Szełestem” na czele i od tego też czasu OUN Bandery, wykorzystując swoje struktury zbrojne, zaczęła masowe, trwające do 1949 r., mordowanie ludności polskiej w Halicji. W Halicji w porównaniu z Wołyniem był większy odsetek ludności polskiej i więcej małżeństw mieszanych polsko-ukraińskich. W przeciwieństwie do Wołynia, w Halicji w niektórych miejscowościach miało miejsce wzywanie ludności polskiej do opuszczenia „ziem ukraiñskich” i wyjazdu „za San”, operujące hasłem: Za San, Lasze, bo tut nasze (Ł. Szankowœkyj: Istorija ukrajinśkoho wijśka, cyt. wyd., s. 703). Z rozkazu terenowego przywódcy OUN Bandery w Halicji: Rozporządzenie specjalne. Rozkazuję Wam przeprowadzenie czystki swojego rejonu z elementu polskiego ... Czystkę należy przeprowadzić w stanicach (we wsiach – W.P.) słabo zaludnionych przez Polaków. W tym celu utworzyć przy rejonie bojówkę z naszych członków, której zadaniem będzie likwidacja wyżej wymienionych. Większe stanice zostaną oczyszczone z tego elementu przez oddziały wojskowe nawet w biały dzień ... zmobilizować do tej pracy wszystkich członków, a także młodzież i kobiety. Oczyszczenie terenu musi być zakończone jeszcze przed naszą Wielkanocą, żebyśmy świętowali już bez Polaków ... Nikogo nie oszczędzać, nawet w przypadku małżeństw mieszanych wyciągać z domów Lachów ... Wydobyć broń. Śmierć Polakom. Sława bohaterom! Postój, 6 kwietnia 1944 r. Orest Karat (cyt. za: Karta, Warszawa, nr 23, 1998, ss. 65, 66).

Latem 1944 r. w Czortkowie rozlepione były banderowskie ulotki, w których napisano: Polacy, wynoście się za San, bo inaczej będzie źle. Wydam chłopcom rozkaz i oni was zniszczą. Daję termin do sierpnia. Sotnyk Łoboda (w: Serhij Tkaczow: Polśko-ukrajinśkyj transfer nasełennia 1944-1946 rr., Tarnopol, 1997, ss. 121, 122).

W latach 1990-1991 ujawniono wykazy ofiar struktur OUN Bandery, wśród których znalazło się wielu Polaków, na przykład w rejonie horodenkowskim: Wieś Dubka ... Dżawynowicz Jan, syn Franciszka (1902), Polak, zamordowany 2 lutego 1945 r.; Dziuda Eugenia c. Jakuba (1897), Polka, zamordowana 25 marca 1945 r. ... Łucyk Teodor, s. Jana (1911), Polak. zamordowany 23 marca 1945 r.. Matuszewski Michał, s. Piotra, Polak, zamordowany 23 marca 1945 r. w swym domu za przynależość narodową; Piotrowska Eugenia (1895), Polka, zamordowana ... za przynależność narodową; Piotrowski Józef, s. Stanisława, Polak, zamordowany we własnym domu 23 marca 1945 r. za przynależność narodową ... wieś Kolinki, Gula Eudokia, c. Jana (1894), Polka, zamordowana 6 czerwca 1945 r. ... wieś Łuka ... Traskowski Mikołaj, s. Michała (1920), Polak, zamordowany w 1941 r. za przynależność narodową ... wieś Michalcze ... Masztalerz Józefa c. Mikołaja (1906), Polka, zamordowana 28 lutego 1945 r. po uprzednim bestialskim znęcaniu się (obcięli piersi) ... wieś Potoczyszcze ... Zoneman Stefan, s, Jana (1870), Polak, zamordowany 2 listopada 1944 r. za przynależność narodową ... Krasowska Maria (1889), zamordowana w listopadzie 1944 r. za przynależność narodową .... Wśród ukraińskich, około 5 000, ofiar struktur OUN Bandery, podano około 180 nazwisk polskich ofiar tych struktur (Prykarpatśka prawda, Iwanofrankowsk, numery od 25 X 1990 do 12 IV 1991 r.).

Teren Halicji nasycony był mażeństwami polsko-ukraińskimi, wobec przewagi na nim wyznania greckokatolickiego wśród ludności ukraińskiej, utrwaliła się na tym obszarze tradycja, zgodnie z którą żona Polka-katoliczka pozostawała rzymskokatoliczką i córki z takiego małżeństwa pozostawały rzymskokatolickimi Polkami, zaś mąż greckokatolicki Ukrainiec pozostawał Ukraińcem grekokatolikiem, jak i synowie z takiego małżeństwa pozostawali Ukraińcami. Odwrotnie było, gdy żona była greckokatolicką Ukrainką, a mąż rzymskokatolickim Polakiem, wtedy synowie w rodzinie byli Polakami, a córki Ukrainkami. W następstwie takiej tradycji utrwaliła się paradoksalna sytuacja, w której połowa rodziny była polska i rzymskokatolicka, a druga połowa ukraińska i greckokatolicka. W toku czystki etnicznej ludności polskiej, członkowie OUN-UPA otrzymywali rozkaz mordowania swych polskich współmałżonków, rodziców lub polskiego rodzeństwa.

Istnieją podstawy do przyjęcia szacunku, zgodnie z którym w latach 1944-1949 w Halicji z rąk struktur OUN Bandery zginęło co najmniej 60 000 bezbronnej ludności polskiej obu płci i różnego wieku – od niemowląt do starców (wszystkie numery Na Rubieży, Wrocław, 1990 i nast.).

Współpraca UPA z Wehrmachtem. Slogan OUN Bandery o jej walce z Niemcami należy do propagandy, rzeczywistość sprowadzała się do bardziej politycznej, niż militarnej konfrontacji OUN Bandery, a więc i jej struktury zbrojnej w postaci UPA, z Niemcami. OUN Bandery, mimo nieuznania przez Niemcy dokonanej przez OUN Bandery w dniu 30 VI 1941 r. proklamacji „państwa ukraińskiego”, pozostawiła w dyspozycji Niemców bataliony Nachtigall i Roland, które pod koniec 1941 r. zostały przekształcone w 201 batalion Schutzmannschaften, ten zaś został rozwiązany dopiero w grudniu 1942 r. W dyspozycji Niemców do marca-kwietnia 1943 r. pozostawała też, politycznie podległa OUN Bandery, ukraińska policja pomocnicza oraz banderowskie bataliony Schutzamannschaften. Konfrontacja polityczna z Niemcami wymuszona była przez antyniemieckie nastroje ukraińskiej chłopskiej ludności Wołynia i wyrażała się, na przykład, czasowym zajmowaniem małych ośrodków administracyjnych, które po niedługim czasie były opuszczanie (Litopys UPA, Toronto, 1994, t. 5, ss. 106-108) lub w napadach UPA na małe oddziały niemieckiej żandarmerii celem zdobycia na nich broni (Sprawozanie z działań Pierwszej Grupy OUN-UPA za czerwiec 1943 r. – DARO, f. R-30, op. 2, spr. 39, k. 24). W miarę przesuwania się frontu niemiecko-sowieckiego na zachód, już w grudniu 1943 r. dowództwo OUN-UPA podjęło rozmowy z dowództwem Wehrmachtu, przykładem czego było porozumienie, w oparciu o które OUN-UPA zbudowała dla cofających się w styczniu 1944 r. Niemców most na rzecze Turii, w zamian za co Niemcy zostawili na potrzeby UPA wszystkie znajdujące się w Kamieniu Koszyrskim swoje zapasy, między innymi broni i amunicji (CDAHOU, f. 1, op. 22, spr. 75, kk. 80-83).

Współdziałanie OUN-UPA z Niemcami polegało na przekazywaniu przez struktury OUN Bandery (a więc też UPA) informacji wywiadowczych o wojskach sowieckich, na przekazywaniu Niemcom schwytanych żołnierzy sowieckich, w zamian za co Wehrmacht dostarczał dla UPA broni i amunicji (Wołodymyr Kosyk: Ukrajina i Nimeczczyna w druhij switowij wijni, Paryż, 1993, s. 419). Od lutego 1944 r. współpraca między OUN-UPA i Niemcami była usankcjonowana przez główne przywództwo OUN-UPA oraz przez Zarząd SD i Policji Bezpieczeñstwa w Berlinie. Porozumienie przewidywało: UPA zaprzestaje jakichkolwiek ataków na jednostki armii niemieckiej. UPA będzie systematycznie wysyłać na zwiad ludzi, głównie dziewczęta, na zajęte przez wroga terytorium i o rezultatach wywiadu informować będzie wydział Ic grupy bojowej. Jeńców Armii Czerwonej, a także z sowieckich band (z sowieckiej partyzantki – W.P.) skierowywać będą do wydziału Ic ... Członkowie UPA przy spotkaniu z oddziałami niemieckimi celem rozpoznania podnoszą ledwą rękę z rozstawionymi palcami na wysokość twarzy ... (Centr. Archiwum Rosyjskiej Federacji, f. 134, op. 172185, spr. 12, kk. 70-85).

Od marca 1944 r. OUN Bandery za pośrednictwem członka przywództwa tej organizacji, ks. Iwana Hryniocha, występującego pod pseudonimem „Harasymowśkyj”, prowadziła regularne rozmowy z przedstawicielami Wehrmachtu i Policji Bezpieczeñstwa Rzeszy (Karta, Warszawa, nr 23, ss. 57, 58; CDAHOU, f. 4628, op. 1, spr. 10, kk. 253-255, 258-264, 273-275). Współdziałanie OUN-UPA z Niemcami trwało do czasu wyparcia sił niemieckich z terytorium Polski.

Współdziałanie UPA z dywizją SS-Galizien. Instrukcja OUN Bandery z lutego 1944 r. przewiduje dla swych struktur: ... a) natychmiast nawiązać ścisłą i dobrą łączność z oddziałami „Dywizji Hałyczyna”, z wojskową referenturą organizacji ... c) Wykorzystywać „SS Dyw. Hałyczyna” do walki z partyzantką bolszewicką i polskimi bandami na ziemiach ukr. ... d) za pomocą kontaktów z „SS Dyw. Hałyczyna” zwiększać zapasy broni i amunicji w organizacji ... (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 16, k. 151). Przykładem takiego współdziałania OUN-UPA z pułkiem policyjnym dywizji SS-Galizien była zagłada w dniu 28 lutego 1944 r. polskiej wsi Huta Pieniacka, jak też ataki na Podkamień, wieś Palikrowy (Szkice Historyczne, Kraków, 1996, ss. 106-111; T. Hunczak: W mundyrach woroha, Kijów, 1993, ss. 75, 76; DARO, zbiór materiałów, rejestr 6, t. 3, kk. 120, 121). Po klęsce dywizji SS-Galizien pod Brodami w lipcu 1944 r., z 11 tyś. żołnierzy i oficerów wśród tych, którzy przeżyli było też 3 000 Ukraińców, reszta zaś, prawie 7 000 zostało albo zabitych, albo rannych, albo wziętych do niewoli sowieckiej ... wielu Ukraińców uratowało ukraińskie nacjonalistyczne podziemie i potem oni przyłączyli siê do Ukraińskiej Powstańczej Armii (T. Hunczak: W mundyrach woroha, Kijów, 1993, s. 93, 94).

OUN-UPA na terytorium Polski powojennej. W ukraińskiej nacjonalistycznej historiografii tereny Podlasia, Chełmszczyzny (szeroko pojętej Lubelszczyzny), Nadsania (zakole Sanu na zachód od Przemyśla) i Łemkowszczyzny uchodzą za ukraińskie terytoria etnograficzne, które winny wejść w skład państwa ukraińskiego. Wskazane trytorium we wspomnianej historiografii otrzymało nazwę „Zacurzonia”. OUN Bandery liczyła na konflikt zachodnich Aliantów z ZSRR i w nadziei na ten konflikt, współpracując z brytyjskim wywiadem, podjęła działania w kierunku utworzenia na tzw. „Zacurzoniu” przyczółka ukraińskiego państwa typu faszystowskiego, co wyraźnie wynika z Deklaracji Przywództwa Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów po zakończeniu drugiej wojny śwatowej w Europie z maja 1945 r. (OUN w switli postanow Wełykych Zboriw, Konfetrencij ta inszych dokumentiw z borot’by 1929-1955, bmw., 1955, ss. 121-142). O tym terytorium kanadyjski, banderowskiej proweniencji historyk, Petro Poticznyj pisał, że jest to ukraińskie terytorium etniczne, które na podstawie umowy w Jałcie przyłączono do Polski Ludowej (Litopys UPA, Toronto, 1997, t. 16, s. 7). W Chełmszczyźnie, w następstwie niemieckiej polityki tworzenia obszarów osiedleńczych dla Niemców, a także w następstwie działania Ukraińskiego Centralnego Komitetu (UCK), z jego winy, doszło do lokalnych konfliktów polsko-ukraińskich, co wykorzystała OUN Bandery, rozpowszechniając już w sierpniu 1943 r. w Lubelszczyźnie ulotkę, w której napisano: Ukraińcy Chełmszczyzny! ... twórzcie swoje własne siły wojskowe ..., kto żywy i może nosić broń – niech bierze ją i wstępuje do UPA (CDAWOWU, f. 3833, op. 1, spr. 86, kk. 25, 26). OUN Bandery pod koniec 1943 r. przerzuciła na tzw. „Zacurzonie” swe zbrojne oddziały UPA z Wołynia, niektóre z nich na teren Lubelszczyzny. Tzw. „Zacurzonie” w czasie okupacjji hitlerowskiej pozostawało pod wpływami OUN Melnyka, która kontrolowała Ukraiński Centralny Komitet z Wołodymyrem Kubijowyczem na czele. Sytuacja zmieniła się po wejściu na Lubelszczyznę kierowanych przez OUN Bandery oddziałów UPA oraz przywódców OUN Bandery, ich obecność w Lubelszczyźnie spowodowała zorganizowanie we wsiach ukraińskich baz w postaci tzw. „Samoobronnych Kuszczowych Oddziałów”, ukr. skrót „SKW”. Kierując się celem zbudowania jednolitonarodowego państwa ukraińskiego grupy terrorystyczne UPA także i tu kolportowały ulotki, wzywające ludność polską do opuszczenia terenu powiatów: chełmskiego, hrubieszowskiego i włodawskiego, w przeciwnym razie grozi jej zniszczenie i spalenie (A. Szczeœniak i W. Szota: Droga donikąd, Warszawa, 1973, s. 181).

Rozpoczęła się walka o Lubelszczyznę. OUN uważała ją za ukraińskie terytorium etnograficzne, zaś polskie podziemie za terytorium polskie. W związku z tym ukraiński nacjonalistyczny historyk pisał: W drugiej połowie 1943 r. UPA w Halicji (pod nazwą UNS – W.P.) dopiero rodziła się ... trzeba było alarmować Komendę Główną UPA (na Wołyniu), która dysponowała już wtedy siłą ponad 30 000 wojaków. W następstwie rozmów z nią ... udało się od niej uzyskać zapewnienie, że niektóre siły powstańcze z Wołynia będą mogły być przerzucone na Chełmszczyznê celem utworzenia frontu, który broniłby Lwowa od północy. W marcu-kwietniu 1944 r. taki front udało się stworzyć (Łew Szankowśkyj: Istorija ukrajinśkoho wijśka, Winnipeg, 1953, wyd. II., s.185). Wobec tego, że Lubelszczyzna (jak i pozostałe terytorium tzw. „Zacurzonia”) była częścią pozostającego w status quo ante bellum Państwa Polskiego, zarówno polskie podziemie, jak i od drugiej połowy 1944 r. siły zbrojne Państwa Polskiego, miały prawo i obowiązek wszelkimi siłami dążyć do zwalczania formacji w postaci OUN-UPA zmierzających do oderwania od Państwa Polskiego jego południowo-wschodniego terytorium.

Cechą charakterystyczną sytuacji w Lubelszczyźnie był fakt usadowienia struktur zbrojnych OUN Bandery, w tym UPA i „Służby Bezpeky”, we wsiach ukraińskich. W trakcie zwalczania tych sił przez polskie zbrojne podziemie i siły zbrojne Państwa Polskiego musiało z tego powodu dochodzić do niezamierzonego powodowania śmierci niezaangażowanej w rebelii banderowskiej ludności ukraińskiej, na przykład w Sahryniu (Z. Mańkowski, J. Markiewicz, J. Naumiuk: Kalendarium walk Batalionów Chłopskich na Lubelszczyźnie, Lublin, 1964, ss. 14, 15).

Realizujące cele OUN Bandery jej formacje zbrojne podjęły działania w kierunku oderwania od Państwa Polskiego częœci jego terytoriów również na tzw. Nadsaniu, gdzie jesienią 1944 r. utworzona została tzw. „republika powstańcza OUN-UPA”, na jej terenie siły OUN Bandery zniszczyły posterunki polskiej milicji, atakowały garnizony Wojska Polskiego w Przemyślu, Birczy i in. (Zakerzonnia. Warszawa, 1996, t. 2. s. 153; Y. Tys-Krochmaliuk: UPA. Warfare in Ukraine, Nowy Jork, 1972, s. 345; Ł. Szankowśkyj w: Peremyszl – zachidnyj bastion Ukrajiny, Nowy Jork, 1961, ss. 192-195).

Z Nadsania działania OUN-UPA poszerzyły się na teren Łemkowszczyzny, ludność której, szczególnie Łemkowie, nie znała celów OUN wobec Państwa Polskiego, stąd nie można mówić o świadomym poparciu tej ludności dla zbrodniczych poczynań OUN-UPA (Zakerzonnia, cyt. wyd., t. 2, s. 238). Dowódca oddziału UPA „Ren” pisał w związku z tym: ... ludność naszego wyznania, naszego języka, ale jakże daleka ona od spraw ideowych! Sympatyzują z Lachami, z lacką władzą. Stosunek łemkowskiej ludności do naszej sławnej armii – prawie wręcz wrogi. I to niezależnie od warstw społecznych (dokument w Archiwum MSW cytowany w: Stanisław Myśliński: Akcja zagłady, Warszawa, 1988, ss. 143, 144).

OUN-UPA wobec wymiany ludności. Wobec ustalenia nowej granicy między Polską i Ukraińką RR, w dniu 9 września 1944 r. został zawarty międzypaństwowy układ w sprawie przesiedlenia ludności ukraińskiej z terenu Państwa Polskiego na Ukrainę i ludności polskiej z Ukraińskiej SRR do Polski. Wymiana ludności miała odbywać się na zasadach dobrowolności. Ludność polska dobrowolnie wyjechała z Ukrainy z dwóch powodów: nie chciała ona pozostawać pod rządami sowieckimi, a także obawiała się trwającego wciąż mordowania jej przez OUN-UPA. Przesiedleniu ludności ukraińskiej z Polski na Ukrainę sprzeciwiła się OUN Bandery, która terytorium tzw. „Zacurzonia” traktowała jako ukraińskie ziemie etnograficzne. Zamieszkała w Polsce lewicowo nastrojona część ludności ukraińskiej i łemkowskiej wyraziła chęć wyjazdu na Ukrainę, pozostała ludność postawiona została przez OUN-UPA w sytuacji przymusowej odmowy wyjazdu na Ukrainę. Wydana przez OUN Bandery ulotka stwierdzała: Ukraińcy ... żyją nie na terenach Polski, a na terytorium Ukrainy. I dlatego żaden Ukrainiec i żadna Ukrainka nie porzucą swej ziemi ojczystej i nie będą dokądkolwiek przesiedlać się ... Obwodowy Prowid Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, Postój, dnia 19 X 1944 r. (E. Misiło: Repatriacja czy deportacja, Warszawa, 1966, ss. 64-66). Dowództwo UPA na tzw. „Zacurzoniu” wydało rozkaz, w którym polecono oddziałom ...wyniszczać wszystkie komisje przesiedleńcze oraz wszystkich tych, którzy zmuszają do wysiedlenia. 2. Wysiedlone, opuszczone wsie obowiązkowo palić ... Postój, 9 IX 45 r. (Repatriacja czy deportacja, cyt. wyd., s. 200). Ludność ukraińska była zastraszona przez OUN-UPA, trudno było ustalić kto chce wyjechać, ale obawia się UPA, a kto sprzeciwia się przesiedleniu z własnej woli. W tej sytuacji doszło do przymusowego przesiedlenia ludności ukraińskiej przy użyciu oddziałów wojskowych zabezpieczających komisje przesiedleńcze i wspomagające w organizowaniu przesiedlenia.

Oddziały UPA na tzw. „Zacurzoniu” uzupełniane były przez miejscową ludność ukraińską, najczęściej w drodze przymusu: ... władzę w ręku trzymały sotnie banderowskie, które terroryzowały ludność, przede wszyskim ukraińską ... strach tam było ludziom żyć (Juliusz Hibner: Zeszyty Historyczne nr 124, Paryż, 1998, ss. 109, 110). O powoływaniu do UPA pisze jeden z jej uczestników: Powiedzielli: kto z was chce iść do partyzantki, niechaj idzie, a gdy nie chce, to i tak zabierzemy. To było tak, jak u nas mówili – nie musowo, ale obowiązkowo (Zakerzonnia, cyt. wyd., t. 2, s. 234).

Również na tzw. „Zacurzoniu” UPA działała pod maską polskich lub sowieckich żołnierzy, o czym pisze uczestnik wydarzeń: Często zachodziliśmy do wsi w mundurach wojska polskiego ... czasem zjawialiśmy się w niemieckich mundurach, czasem w rosyjskich (Zakerzonnia, cyt. wyd., t. 2, s. 20).

W tak wytworzonej sytuacji, kiedy ludność miejscowa była terroryzowana przez OUN-UPA, przynajmiej część z niej wolała wyjechać na Ukrainę, ale temu sprzeciwiła się OUN Bandery, przesiedlanie przeciągało się, władze Ukraińskiej SRR nie zgodziły się na przedłużanie terminów wymiany ludności. Na terenie Polski po wymianie pozostała nadal terroryzowana przez OUN-UPA ludność ukraińska i łemkowska w ilości około 150 000.

„Operacja Wisła” jako następstwo działań OUN-UPA. Postępująca w następstwie działań OUN-UPA destabilizacja życia państwowego, społecznego i prywatnego na tzw. „Zacurzoniu” wymagała rozwiązania, władze Polski doszły do wniosku, że jedynym wyjściem z sytuacji jest pozbawienie struktur OUN-UPA bazy zaopatrzenia w siły ludzkie i środki materialne, co było możliwe tylko w drodze przesiedlenia, terrorem zmuszanej do posłuszeñstwa wobec OUN-UPA, ludności ukraińskiej i łemkowskiej z południowo-wschodnich obszarów Polski i przez to niedopuszczenie do oderwania od Państwa Polskiego tych obszarów. Odezwa władz polskich do ludności ukraińskiej i łemkowskiej głosiła: Ludność ukraińska nie zawsze dobrowolnie, często pod terrorem współpracowała z bandami. W ten sposób wsie ukraińskie stały się naturalnymi bazami dla siejących mord i pożogę bandytów ... Celem ostatecznego zlikwidowania ognisk bandytyzmu na terenach południowo-wschodnich Rząd Rzeczypospolitej postanowił ... przesiedlić ludność ukraińską z terenów objętych bandytyzmem ... Ludność ukraińska musi zrozumieć, że przesiedlenie jest skutkiem działania UPA ... (odezwa w: Henryk Piecuch: Siedem rozmów z gen. dywizji Władysławem Pożogą, Warszawa, 1987, s. 331).

Decyzja o „Operacji Wisła” została podjęta w stanie wyższej konieczności i nie naruszała ani międzynarodowego, ani polskiego prawa, bardziej drastyczne kroki podejmowane były przez Stany Zjednoczone i Kanadę wobec ludności japońskiej po ataku Japonii na Pearl Harbor w trakcie II. wojny światowej. Zasadność merytoryczną co do podjęcia decyzji o przesiedleniu ludności ukraińskiej potwiedził działacz OUN Bandery, ukraiński nacjonalistytczny historyk Ł. Szankowśkyj, pisząc: Walka zbrojna UPA oraz podziemia OUN w Przemyskiem, jak również na całej zakierzońskiej Ukrainie, została powstrzymana nie dlatego, że była taka lub inna przewaga sił zbrojnych wroga. Została ona powstrzymana dlatego, że zabrakło szerokich mas ludowych, które tę walkę popierały i w ten lub inny sposób w niej uczestniczyły. Kiedy wysiedlono z Zacurzonia prawie wszystkich Ukraińców, jednych do ZSRR, innych do północnych i zachodnich regionów Polski, oddziały UPA oraz podziemie OUN nie mogły dalej istnieć, były one zmuszone opuścić to terytorium (Ł. Szankowśkyj: Diji UPA i ukrajinśkoho zbrojnoho pidpillia na tereni Peremyszczyny 1944-1947 w: Peremyszl – zachidnyj bastion Ukrajiny, Nowy Jork, 1961, s. 196).

Analogiczny do zawartego z Ukraińską SRR układ o wymienie ludności Polska zawarła z Białoruską i Litewską SRR, w toku wymiany ludności z tymi republikami nie było incydentów – kto z Białorusinów i Litwinów nie chciał wyjechać, ten pozostał w Polsce. Winę za stosowany wobec ludności ukraińskiej przymus w trakcie przesiedlenia na Ukrainę i za przesiedlenie jej w ramach operacji „Wisła”, która w konsekwencji doprowadziła do masowej asymilacji ludności ukraińskiej w Polsce, ponosi OUN Bandery.

OUN-UPA po operacji „Wisła”. Pozbawione zaplecza ludzkiego i materialnego resztki struktur OUN Bandery, w tym bojówkarze UPA i „Służby Bezpeky” musiały opuścić teren działania: pewna ilość oddziałów przedostała się na teren Ukrainy, gdzie prowadziła działalność terrorystyczną do 1950 r., inne grupy OUN-UPA przez teren Czechosłowacji przebijały się do na zachód do strefy okupacyjnej USA, część zaś pod przybranymi nazwiskami osiedliła się wśród przesiedlonej na ziemie północne i zachodnie Polski ludności ukraińskiej, nadal, co najmniej do 1954 roku, prowadząc działalność podziemną, w tym likwidację podejrzanych o zdradę interesów OUN Bandery byłych bojówkarzy UPA (oparte na dokumentach informacje o nich opublikował I. Hałagida na łamach warszawskiego Naszego Słowa, nr nr 18-27 z 2004 r.).

Ocena prawna i polityczna działań OUN-UPA. Utworzona w dużej mierze w drodze przemocy UPA musi być rozpatrywana jako jedna z formacji zbrojnych OUN Bandery. Nie ma możliwości rozdzielenia odpwiedzialności za ludobójcze działania takich struktur OUN Bandery, jak UPA, „Służba Bezpeky”, „SKW”, Oddziały Specjalnego Przeznaczenia OUN Bandery czy Żandarmerii Polowej OUN Bandery. Formacje zbrojne OUN Bandery odpowiedzialne są nie tylko za ludobójstwo dokonane na ludności polskiej, ale też za mordy masowe na ludności ukraińskiej, z rąk tych formacji w latach 1941-1950 padło co najmniej 80 000 cywilnej ludności ukraińskiej – za potępianie zbrodni OUN, za odmowę służby w UPA, za odmowę udzielenia dla UPA pomocy w postaci żywności, odzieży, za udzielaną ludności polskiej pomoc, za to, że członek rodziny był milicjantem sowieckim itp. W większości zbrodni masowych na ludności polskiej i w zdecydowanej większości mordów indywidualnych na cywilnej ludności ukraińskiej główną rolę odgrywali bojówkarze „Służby Bezpeky” OUN Bandery, ale też obok nich działający w UPA działacze OUN Bandery, ochotnicy, w dużej mierze pochodzący z Halicji.

W takim stanie rzeczy ocena prawna i polityczna działań UPA siłą rzeczy musi być połączona z odpowiedzialnością prawną i polityczną OUN Bandery, jako organizatora i koordynatora zbrodni.

Na Wołyniu i w Halicji ludność polska niezależnie od płci i wieku w latach 1943-1949 była mordowana przez struktury OUN Bandery „za przynależność narodową”, co skutkuje zakwalifikowanie tych zabójstw jako zbrodni ludobójstwa. Ludność ukraińska była mordowana bez względu na płeć i wiek za własne lub członka rodziny sprzeciwianie się działalności formacji OUN Bandery, co również skutkuje kwalifikację tych zbrodni jako ludobójstwo. Zbrodnia ludobójstwa nie ulega przedawnieniu.

OUN Bandery uzurpowała sobie prawo wykonywania władzy państwowej, do czego nie miała upoważnienia od narodu ukraińskiego lub przynajmniej od jego znaczącej części: naród ukraiński na wschód od przedwojennej granicy na rzece Zbrucz w żadnej mierze nie popierał OUN, również zdecydowana większość ludności ukraińskiej Wołynia i Halicji nie popierała celów i metod działania OUN Bandery. Ważną jest ocena prawna i polityczna działań OUN-UPA na Wołyniu w roku 1943 dokonana przez ważnego świadka i uczestnika wydarzeń, Tarasa Bulbę-Borowca, wynika ona z jego listów otwartych do Przywództwa OUN Bandery: Na wspólną pracę z wami niestety dziś już nie możemy pójść z następujących przyczyn: 1) uzurpujecie sobie prawo do ogólnoukraińskiej władzy państwowej, do czego, jako jedno z wielu ugrupowań politycznych, nie macie najmniejszych podstaw ... 4) wasza „władza” postępuje w terenie nie jak ludowa rewolucyjna władza, a jak zwyczajna banda. Wy, zamiast zwalczać anarchię, sami ją szerzycie przez swoje haniebne postępowanie, które sprowadza się do barbarzyńskiego mordowania bezbronnych kobiet i dzieci spośród mniejszości narodowych, palenia i rabunku ich mienia, czym sciągacie na cały naród ukraiński wieczną hańbę ... 5) Wy już dziś rozpoczęliście walkę bratobójczą ... bicie wyciorami i rozstrzeliwanie chłopów ukraińskich, palenie i rabunek ich mienia stały się waszym codziennym zajęciem ... 9) Zamiast przygotowywania wszystkich pracujących Ukrainy do walki jednym frontem rewolucyjnym z wrogiem zewnętrznym, wy swoimi usiłowaniami narzucenia faszystowskiej dyktatury ten front rozbijacie, przez co już dziś wpędzacie wielu ludzi w szeregi wrogów niepodległego państwa ukraińskiego. 10) zamiast włączenia narodu ukraińskiego do wspólnego bloku rewolucyjnego wszystkich zniewolonych narodów Europy i Azji, wy swoimi „rewolucyjnymi czynami bohaterskimi” doprowadziliście do tego, że dziś nikt nie chce z Ukraińcami rozmawiać. Przez was cały kulturalny świat traktuje Ukraińców nie jak ludzi, którzy w drodze rewolucji walczą o swoje państwo, a jak zwyrodniałych barbarzyńców i zwyczajnych bandytów ... (z listu z dnia 29 IX 1943b r., DARO, f. R-30, op. 2, spr. 113, kk. 100-102).

Realizując przy pomocy utworzonej przez siebie UPA cel strategiczny, OUN Bandery dążyła do powołania do życia ukraińskiego państwa typu faszystowskiego. Takiego państwa nie życzył sobie naród ukraiński. UPA, jako w dużym odsetku utworzona w drodze stosowanego terroru, a więc formacja nieochotnicza, nie moż być zaliczania ani do formacji powstańczych, ani do partyzanckich, UPA stanowiła bojówki zbrojne ukraińskiego ideologiczno-politycznego ruchu faszystowskiego i jako taka nie może być zaliczna do narodowyzwoleńczych.

Uzurpacja władzy stanowi przestępstwo przeciwko państwu, na terenie którego prowadzi wynikające z uzurpacji działania. Terytorium Wołynia i Halicji w latach 1943-1944 pozostawało w status quo ante bellum Państwa Polskiego, bowiem aneksja tych ziem przez ZSRR nie uzyskała ona akceptacji przez prawo międzynarodowe, stąd zamieszkała na tym terytorium ludność w sensie prawnym pozostawała obywatelami polskimi. Na terytorium Polski powojennej OUN-UPA dążyła do oderwania od Państwa Polskiego części jego południowo-wschodnich terenów, co stanowiło zbrodnię przeciwko temu państwu.

UPA-OUN Bandery była formacją terrorystyczną, która nie miała od narodu ukraińskiego lub jego znaczącej części mandatu do działania. Składająca się z maksimum 1/3 procentu populacji ukraińskiej z roku 1943, OUN-UPA stanowiła formację zbrodniczą w rozumieniu prawa międzynadowego (dopuściła się zbrodni ludobójstwa) i jako taka winna być potępiona przez Sejm i Senat RP oraz przez Radę Najwyższą Ukrainy. OUN-UPA w żadnym razie nie może być utożsamiana z narodem ukraińskim i jego dążeniami.

Bibliografia: a) zbiory archiwalne: Derżawnyj Archiw Hromadśkych Objednań Ukrajiny (DAHOU), Kijów; Derżawnyj Archiw Werchownych Orhaniw Włady Ukrajiny (DAWOWU), Kijów; Derżawnyj Archiw Riwnenśkoji Obłasti (DARO), Równe; Centralnyj Archiw Wnutriennych Wojsk NKWD Rossijskoj Fiedieraciji (CA WW NKWD RF – zmikrofilmowane dokumenty w Robarts Library, Toronto; b) literatura: Litopys UPA, tt. 1-28, Toronto, 1989 i nast.; Wiktor Poliszczuk: Integralny nacjonalizm ukraiński jako odmiana faszyzmu. t. I. Źródła zbrodni OUN-UPA, t. II. Dowody zbrodni OUN i UPA, tt. III-V. Nacjonalizm ukraiński w dokumentach, Toronto, 2000-2003; Wiktor Poliszczuk: Rok 1943. OUN Bandery na Wołyniu: działalność OUN Bandery w świetle „Listów otwartych do Przywództwa OUN Bandery” autorstwa Tarasa Bulby-Borowca, Warszawa, 2002, oraz inne wymienione wyżej prace.
Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
W naszym serwisie

POST NA FORUM SERWISU ANTY ORANGE

ARTYKUŁY PROF. WIKTORA POLISZCZUKA...

ARTYKUŁY L. KULIŃSKIEJ
Tłumaczenia JN






















Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Copyright © 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014