Jednodniówka Narodowa :: jednodniowka.pl
Strona G?ówna Artyku?y Galeria ForumMaj 30 2020 00:08:28
Nawigacja
Strona G?ówna
Artyku?y
Galeria
Kategorie aktualno?ci
Linki
Szukaj

Forum

Redakcja
Kontakt
Archiwalna wersja JN
Regulamin komentarzy
Użytkowników Online
Gości Online: 6
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 70
Najnowszy Użytkownik: carlos
Losowe zdjęcie
13
13
Protest w Lublinie 30.06.09 r.
Polecamy

Wątki na Forum
Najnowsze Tematy
Wojna ekonomiczna USA
Ataki wrogów Narodow...
Pakt Ribbentrop-Beck...
Reforma SN polityka ...
Wolna Polska narodowa
Najciekawsze Tematy
Uczmy si? angiels... [50]
Kto pomo?e mi sfo... [46]
Ba?kany [35]
Klerykalna Partia... [33]
Mateusz Piskorski... [32]
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Adam Smiech
10/03/2014 10:21
No, ostro?nie ze s?owami, panie anonimie! Mo?e by tak zerwa? przy?bic? i stan??, jak m??czyzna, twarz? w twarz? Brak argumencików, to plujemy, co?

Yareck
04/03/2014 21:18
Jeste?cie ostoj?... politycznej prostytucji. Wi?cej pisa? nie trzeba!!!

Piotr Kolczynski
22/01/2012 21:55
Mo?e by??

Marzena Zawodzinska
11/11/2011 22:18
Porz?dek by trzeba zrobi?...

Marzena Zawodzinska
31/10/2011 07:55
Ten shoutbox jest za nisko, nie wida? go.

Archiwum
Ukrai?ska Powsta?cza Armia - uj?cie encyklopedyczne cz??? 1
Ukrai?ska Powsta?cza Armia



Historiografia zna dwie ró?ne pod wzgl?dem idolologicznym i politycznym formacje pod t? nazw?: a) Ukrai?ska Powsta?cza Armia (UPA), któr? w 1942 roku zorganizowa? Taras Bulba-Borowiec; b) Ukrai?ska Powsta?cza Armia (UPA) zorganizowana wiosn? 1943 roku przez OUN Bandery.

Ukrai?ska Powsta?cza Armia Tarasa Bulby Borowca.

Historia powstania UPA Tarasa Bulby-Borowca jest dosy? skopmplikowana, jej twórca, T. Borowiec, który w czasie wojny przybra? pseudonim „Bulba”, pochodzi?? z pó?nocnego Wo?ynia, gdzie w okolicach Klesowa, sarne?skiego powiatu, mia? niewielki kamienio?om i by? politycznie zaanga?owany w ukrai?skim, demokratycznego i antybolszewickiego kierunku, ruchu petlurowskim, maj?cym do w?adz Polski ?al i pretensje o zawarcie traktatu ryskiego ze Zwi?zkiem Sowieckim. Jako pozostaj?cy w politycznej opozycji do w?adz Polski, w przeddzie? agresji Niemiec na Polsk? w 1939 roku zosta? osadzony w Berezie Kartuskiej. Po kl?sce wrze?niowej przedosta? si? na teren Generalnej Guberni i w Warszawie odda? si? do dyspozycji prezydenta URL (Ukrai?ska Republika Ludowa) na uchod?stwie Andrija Liwyækiego, który wys?a? T. Borowca na wo?y?skie Polesie celem zorganizowania tam antysowieckiej partyzantki. W wykonaniu tego zadania T. Bulba-Borowiec w sierpniu 1940 r. w okolicach W?odawy nielegalnie przedosta? si? przez granic? i w ci?gu roku przygotowywa? na po?udniowym (ukrai?skim) Polesiu zorganizowanie antybolszewickiego ruchu partyzanckiego.

Po agresji Niemiec na Zwi?zek Sowiecki Taras Bula-Borowiec niezw?ocznie zorganizowa?, pozostaj?cy pod auspicjami Niemiec, ale organizacyjnie im nie podporz?dkowany, oddzia? zbrojny pod nazw? „Poleska Sicz”, stawiaj?c przed sob? zadanie oczyszczenia terenu z pozosta?ych po rozbiciu przez wojska niemieckie jednostek sowieckich ?o?nierzy (Mychaj?o Karko?-Wowk: Wid Woroni?a do Ukrajinœkoho ?ehionu Samooborony, Minneapolis, 1995, s. 42). „Sicz Poleska” wespó? z Niemcami bra?a udzia? w zwalczaniu dzia?aj?cej na terenach Wo?ynia partyzantki sowieckiej (Hajdamaka, nr 2 z 21 IX 1941 r. – organ prasowy „Siczy Poleskiej”). T. Bulba Borowiec wspó?dzia?a? z w?adzami niemieckimi, ale ju? we wrze?niu 1941 r. ujawni? swój cel polityczny – utworzenie niezale?nej od Niemiec w?asnej si?y zbrojnej, pisz?c w powo?anym wy?ej numerze Hajdamaki, ?e naród ukrai?ski ... mobilizuje wszystkie swoje si?y na front do walki z wrogami Niemiec. Polesie posy?a na front nie tylko ?rodki materialne, ale tworzy te? w?asn? armi?. O tym okresie dzia?alno?ci „Siczy Poleskiej” sam T. Bulba-Borowiec napisa?: Poleska Sicz oraz Bia?oruska Samoobrona ca?kowicie i z honorem wykona?y swoje pierwsze zadanie bojowe ... ca?a Poleska Kotlina oczyszczona zosta?a z dzikiej dywersji bolszewików (Taras Bulba-Borowiec: Armija bez der?awy, Winnipeg, 1981, ss. 120, 121).

Po sukcesach wojsk niemieckich i po utworzeniu we wrze?niu 1941 r. Reichskommissariatu Ukraine oraz administracji cywilnej na Wo?yniu, pod koniec 1941 r. w?adze niemieckie za??da?y od T. Bulby-Borowca, aby przekszta?ci? podleg?? mu „Sicz Polesk?” w podporz?dkowan? Niemcom formacj? policyjn? Schutzamannschaften. Temu ??daniu T. Bulba-Borowiec nie podporz?dkowa? si? i zmuszony zosta? do rozformowania wspó?dzia?aj?cej z Niemcami „Siczy Poleskiej”, nie rezygnowa? jednak z antybolszewickiej, na w?asny rachunek prowadzonej, podziemnej dzia?alno?ci. Gdy w1942 r. dzia?alno?? partyzantki sowieckiej nasili?a si?, T. Bulba-Borowiec ju? w pierwszej po?owie tego roku z by?ych cz?onków „Siczy Poleskiej” utworzy? niezale?ne od Niemiec le?ne ochotnicze si?y zbrojne, nadaj?c im nazw? Ukrai?ska Powsta?cza Armia.

T. Bulba-Borowiec bezpo?rednio po napa?ci Niemiec na Zwi?zek Sowiecki usi?owa? nawi?za? kontakt z obiema frakcjami OUN, w tym celu ju? w lipcu 1941 r. uda? si? on do Lwowa, ale znajduj?cy si? w tym mie?cie sztab banderowców nie chcia? z nim rozmawia?, natomiast OUN Melnyka podj??a rozmowy z T. Bulb?-Borowcem i nawet da?a do jego dyspozycji swych dzia?aczy – Iwana Mitryng?, O?eha Sztula i innych. I. Mitrynha zosta? redaktorem Hajdamaki, O?eh Sztul wspó?dzia?a? z nim, w przysz?o?ci O. Sztul zosta? przywódc? OUN Melnyka (T. Spraw?kyj: Tam, de hartuwa?a? stal w: Orhanizacija Ukrajin?kych Nacionalistiw 1929-1954, bmw., 1955, s. 333)

Z dotychczas ujawnionych dokumentów i historiografii przedmiotu nie wynika, aby UPA T. Bulby-Borowca prowadzi?a jak?kolwiek dzia?alno?? antypolsk?, w szczególno?ci aby dokonywa?a ona mordowania ludno?ci polskiej. Istniej? natomiast dowody przeciwstawne takiej tezie: w trakcie prowadzonych na Wo?yniu rozmów T. Bulby-Borowca z przedstawicielami OUN Bandery, poruszana by?a sprawa polska, o niej T. Bulba-Borowiec pisa? w Li?cie do Krajowego Przywództwa Organizacji Ukrai?skich Nacjonalistów pod przywództwem Stepana Bandery z dnia 25 III 1945 r. co nast?puje: Polski problem. Na wspomnianej naradzie w dniu 21 I 1943 r. sprawa ta by?a przedyskutowana wszechstronnie. Tymczasem zamiast przestrzegania ustalonej taktyki, Organizacja w ostatnich dniach otworzy?a dla Ukraiñców jeszcze jeden front – polski. Posz?y w ruch siekiery i ?agwie. Wyr?buje si? i wiesza ca?e polskie rodziny i wypala si? polskie zabudowania. „Siekiernicy” wyr?buj? i wieszaj? w haniebny sposób bezbronne kobiety i dzieci ... (Der?. Archiw Riwnen?koji Ob?asti (DARO), f. R-30, op. 2, spr. 113, kk. 103-105). W podobnym li?cie do OUN Bandery z 10 VIII 1943 r. T. Bulba-Borowiec pisze: Ukraina ma bardziej gro?nych wrogów, ni? Polacy ... naród polski tak czy inaczej istnieje, i jak d?ugo b?dzie on w tej samej niewoli co i my, tak d?ugo w nast?pstwie okolicznoœci b?dzie on nie naszym wrogiem, a sojusznikiem. Jakie zamiary mog? mie? Polacy wobec nas w przysz?o?ci i jak si? u?o?? nasze stosunki – to inna rzecz (organ prasowy T. Bulby-Borowca Oborona Ukrajiny z dnia 10 VIII 1943 r., fotokopia z orygina?u w zbiorach autora).

Na temat przyswojenia przez OUN Bandery bulbowskiej nazwy „Ukrai?ska Powsta?cza Armia” (UPA) w tym?e li?cie T. Bulba-Borowiec pisze: 9 kwietnia 1943 roku odby?a si? pierwsza nasza narada z dowódc? waszych oddzia?ów wojskowych „Jurk?”. Stwierdzono potrzeb? jednego wspólnego sztabu, przyj?to, ?e oddzia?y wojskowe OUN przestaj? istnieæ, a ca?a ukrai?ska narodowa partyzantka wyst?puje pod nasz? star? nazw? - Ukrai?ska Powsta?cza Armia ... przerwaliœcie wszelkie kontakty z nami, ale poprzednie spotkania, rozmowy i plany wykorzystali?cie przez przyj?cie naszej popularnej nazwy UPA ... Ju? w czasie rozmów, zamiat tego, ?eby prowadzi? dzia?ania zgodnie ze wspólnie nakre?lon? lini?, oddzia?y wojskowe OUN, pod mark? UPA, w dodatku niby to z rozkazu Bulby, w haniebny sposób zacz??y wyniszcza? polsk? ludno?? cywiln? ....

Powy?sze t?umaczy dlaczego wielu spo?ród ludno?i polskiej, czasem nawet jeszcze w 1945 r., morduj?e j?struktury nazywa? „bulbowcami”, chocia? faktycznie mordercami byli banderowcy, a nie bulbowcy. Na UPA Tarasa Bulby-Borowca nie ci??y zarzut mordów na ludno?ci polskiej.

Ukrai?ska Powsta?cza Armia OUN Bandery .

Ogólna charakterystyka. UPA OUN Bandery powsta?a w wyniku uchwa?y III. konferencji tego od?amu OUN (luty 1943 r.). Nie polega na prawdzie propagandowe twierdzenia OUN Bandery o powo?aniu przez ni? do ?ycia UPA w pa?dzierniku 1942 r., w tym miesi?cu OUN Bandery wyst?powa?a kategorycznie przeciwko tworzeniu swych podziemnych si? zbrojnych. Swe stanowisko w tym zakresie OUN Bandery sprecyzowa?a w dokumencie pt. Partyzantka i nasze stanowisko wobec niej z pa?dziernika 1942 r., w którym powiedziano: Musimy oszcz?dza? nasze si?y ... Organizacja Ukrai?skich Nacjonalistów zdaje sobie spraw? z tego, ?e jej, jako przewodniego w naszej walce narodowej czynnika, zadaniem jest nie da? nacji mo?liwo?ci umierania ... Z uwagi na podane wy?ej momenty nasze stanowisko wobec partyzantki jest aktywnie wrogie (DARO, f. R-30, op. 1, spr. 19, k. 15). Ustalenie okresu powstania banderowskiej UPA jest wa?ne, bowiem propaganda tej frakcji OUN zmierza do uwolnienia si? od odpowiedzialno?ci za zbrodnie UPA, która rzekomo mia?a powsta? spontanicznie. Dzia?ania na Wo?yniu jesieni? 1942 r. dwu niewielkich grup zbrojnych o zabarwieniu banderowskim (grupa pochodz?cego z tej samej wsi co Stepan Bandera Hrycia Perehiniaka i grupa Serhija Kaczyn?kiego) nie stanowi o powo?aniu do ?ycia przez OUN Bandery swych si? zbrojnych.

Stanowisko OUN Bandery co do tworzenia w?asnych si? zbrojnych zmieni?o si? na pocz?tku 1943 roku. Wobec takiej radykalnej zmiany, w szeregach tej frakcji OUN powsta?y niejasno?ci co do zasadno?ci tworzenia w?asnych zbrojnych oddzia?ów, w?tpliwo?ci te wyja?ni? Wasyl Makar, b?d?cy w 1943 roku na Wo?yniu dowódc? „S?u?by Bezpeky” OUN Bandery, w li?cie z 2 VIII 1943 r. do brata Wo?odymyra, pisz?c: Akcj? powsta?cz? na pó?nocno-zachodnich i cz??ciowo wschodnich terenach musieliœmy rozpocz??, i nie by?o to za wcze?nie, jak mówi? niektórzy, ale ju? za pó?no. Musieli?my to zrobi? z dwóch przyczyn. Pierwsza: teren wyrywa? si? nam z r?k. Z jednej strony – zacz?li mno?y? si? atamankowie, jak Bulba-Borowe?, a z drugiej – czerwona partyzantka zacz??a zalewa? teren. Tak wi?c, gdyby?my nie zacz?li akcji powsta?czej, to nie mieliby?my co robi?. Po drugie ... Niemcy zacz?li masowo wyniszcza? wsie (Litopys UPA, Toronto, 1990, t. 2, ss. 42-45).

Decyzj? o utworzeniu w?asnych odddzia?ów zbrojnych OUN Bandery powzi??a na odbytej na terenie Halicji swej III. konferencji w dniach 17-21 II 1943 r. W podj?tej uchwale mi?dzy innymi postanowiono: W toku wspó?czesnej wojny na Wschodzie Europy, która w nast?pstwie militarnego i duchowego wycie?czenia imperializmu niemieckiego i moskiewskiego oraz pod wp?ywem narastaj?cych w Europie si? rewolucyjnych narodów zniewolonych prowadzi do ich upadku, prowadzimy walk? o przygotowanie Ukrai?skiej Rewolucji Narodowej, która w chwili kryzysu tocz?cej si? wojny doprowadzi do usuni?cia okupantów z Ukrainy ... Uznajemy, ?e tylko zorganizowany polityczno-zbrojny czyn narodu ukrai?skiergo pod kierownictwem jego rewolucyjno-wyzwole?czego prowodu doprowadzi do utworzenia USSD. „USSD”, to skrót od „Ukrain?ka Samostijna Soborna Der?awa” – Ukrai?skie Niepodleg?e Soborowe Pa?stwo. „Soborowe” oznacza, ?e w jego sk?ad maj? wej?? wszystkie, wed?ug arbitralnych ocen OUN, ukrai?skie etnograficzne terytoria. (Pe?ny tekst uchwa?y w: DARO, f. 03, op. 1, spr. 5, kk. 46-48). „Ca?kowite usuni?cie okupantów”, do których OUN zalicza?a wszystkich nie-Ukrai?ców na ziemiach ukrai?skich, jest sformu?owaniem pochodz?cym z uchwa?y I. Kongresu Ukrai?skich Nacjonalistów z 1929 r. (pe?ny tekst w: OUN w switli postanow We?ykych Zboriw, Konferencij ta inszych dokumentiw z borot’by 1929-1955, bmw., 1955, ss. 3-16) oraz z Politycznych wytycznych OUN Bandery z maja 1941 r. (pe?ny tekst j.w., ss. 48-57). Fragment uchwa?y III. konferencji OUN Bandery wyra?nie nawi?zywa? do powy?szych programowych dokumentów i w niedalekiej praktyce oznacza? mordy masowe na ludno?ci polskiej Wo?ynia, które w 1944 roku poszerzy?y si? na teren Halicji.

O wynikaj?cych z uchwa?y III. konferencji OUN Bandery zadaniach powiedzia? uczestnik wydarze? H. ?ewenko: OUN, jako jedyny czynnik rewolucyjny w walce wyzwole?czej narodu ukrai?skiego, uwa?aj?c, ?e w tych warunkach nadszed? czas, kiedy trzeba podj?? zbrojn? walk? przeciwko okupantom, na swej III. konferencji w dniu 21 II 1943 r. w punkcie 13. swych uchwa? postanowi?a, ?e „celem planowego rozwijania walki i dla samoobrony mas ukrai?skich trzeba stworzy? nowe oœrodki si?y zorganizowanej”, a nast?pnie w dodatkowej uchwale postanowiono utworzy? si?? zbrojn? pod nazw? UWA -Ukrai?ska Wyzwole?cza Armia (Litopys UPA, Toronto, 1989, t. 1. ss. 44-54). W nieujawnionej dotychczas, wspomnianej wy?ej dodatkowej uchwale III. konferencji OUN Bandery, prócz powo?ania jej do ?ycia by?a, niew?tpliwie, mowa o konkretnych zadaniach UPA, maj?cej pocz?tkowo nazw? UWA, a praktyka tej formacji pozwala na ustalenie, ?e jednym z g?ównych jej zada? by?o „usuwanie”, to znaczy mordowanie ludno?ci polskiej zamieszka?ej na Wo?yniu.

W przeciwie?stwie do UPA T. Bulby-Borowca, UPA OUN Bandery nie by?a formacj? ochotnicz?, jedynie cz??? kadry stanowli ochotnicy-banderowcy, w zdecydowanej wi?kszo?ci pochodz?cy z Halicji, natomiast masa bojówkarzy UPA, a nawet cz??? ich dowódców pochodzi?a z terrorem prowadzonej przez OUN Bandery „mobilizacji”. Trzonem kadr dowódczych UPA wy?szego stopnia byli haliczanie z rozformowanych pod koniec 1941 roku batalionów banderowskich Nachtigall i Roland, przekszta?conych wtedy w 201 batalion Schutzamannschaften, który w ramach si? podleg?ych von dem Bach-Zelewskiemu przez ca?y rok 1942 pacyfikowa? wsie na pograniczu ukrai?sko-bia?oruskim (Robitnycza Hazeta Ukrajiny, Kijów, 29 IX 1992). Sk?ad tego batalionu, po zdemobilizowaniu go przez Niemcy pod koniec 1942 r., na rozkaz OUN Bandery, z Romanem Szuchewyczem w??cznie, w marcu – kwietniu 1943 r. przeszed? z Halicji na Wo?y? celem tworzenia tam oddzia?ów zbrojnych OUN-UPA, Roman Szuchewycz w prowodzie OUN Bandery zosta? referentem spraw wojskowych (odpowiedzialnym za sprawy wojskowe). O roli tej grupy banderowców w tworzeniu banderowskiej UPA pisze Jaros?aw Ste?ko: Oficerowie, podoficerowie i szeregowcy DUN (Dru?yn Ukrai?skich Nacjonalistów – tak w ukrai?skiej banderowskiej historiografii nazywane by?y bataliony Nachtigall i Roland – W.P.) w ogromnej wi?kszo?ci zostali instruktorami, oficerami i dowódcami UPA, przekazali jej swoje do?wiadczenie wojny partyzanckiej, swoje nabyte wiadomo?ci wojskowe, swoje si?y i ?ycie dla Ukrai?skiej Powsta?czej Armii. (J. Ste?ko: 30 czerwnia 1941 r., Toronto, 1967, s. 140). Stepan Bandera tak pisze o tym: Do rewolucyjnych szeregów wróci? (po demobilizacji 201 batalionu Schutzmannschaften – W.P.) Roman Szuchewycz z powa?n? ilo?ci? oficerów, podoficerów oraz szeregowych DUN ... Dru?yny Ukrai?skich Nacjonalistów pod dowództwem Romana Szuchewycza dostarczy?y Ukrai?skiej Powsta?czej Armii nie tylko podstawowych kadr wojskowych i dowódczych, ale te? wnios?y podstawowy wk?ad do wypracowania w?asnych organizacyjnych i operacyjnych metod (Stepan Bandera: Perspektywy ukrajin?koji rewoluciji, Monachium, 1978, s. 306). Uczestnik wydarze? pisze o tym: Najwa?niejszym jest to, ?e zostali?my wierni nie tylko naszej idei, ale jeszcze bardziej wierni i zawzi?ci, dowodem czego jest UPA, w której znalaz?a si? wi?kszo?? naszych ?o?nierzy ... Zarówno w UPA, jak i w Dywizji (SS-Galizien – W.P.) w?a?nie cz?onkowie naszego Legionu zajmowali najwy?sze stanowiska (Dru?yny Ukrajin?kych Nacionalistiw u 1941-1942 rokach, Monachium, 1953, s. 100).

Kadry dowódcze ?redniego szczebla banderowskiej UPA pochodzi?y w g?ównej mierze ze sk?adu ideologicznie i politycznie podleg?ej OUN Bandery ukrai?skiej policji pomocniczej w s?u?bie niemieckiej, o czym pisze uczestnik wydarze?: Na pocz?tku marca 1943 r. policja ukrai?ska z wyj?tkiem niewielu osób wraz z posiadan? broni?, która by?a pod jej ochron?, posz?a do lasu. By?y to zasadnicze kadry jako tako wyszkolonych ludzi dla rozbudowy wi?kszych oddzia?ów UPA (M. Omelusik: UPA na Wo?yni w 1943 roci w: Litopys UPA, Toronto, 1989, t. 1, s. 26). Inny dzia?acz OUN Bandery pisze: Znacznym uzupe?nieniem UPA ... by?o masowe przej?cie (do jej szeregów – W.P.) wszystkich Ukrai?ców-schutzmanów, co mia?o miejsce mi?dzy 15 III a 10 IV ... Do UPA przesz?a te? szko?a policyjna ze swym dowódc? p?k. Stupny?kym, który pod nazwiskiem Honczarenko sta? na czele UPA-Pó?noc (?ew Szankow?kyj: Istorija Ukrajin?koho Wij?ka, Winnipeg, 1953, s. 662).

Wiosn? 1943 r. na Wo?yniu w nast?pstwie terrorystycznej polityki okupanta hitlerowskiego, w szczególno?ci przez przymusowy nabór m?odzie?y do prac w Niemczech, du?o m?odzie?y ukrai?skiej znalaz?o si? „w lesie”, cz??? z nich przy??czy?a si? do UPA T. Bulby-Borowca, cz??? do partyzantki sowieckiej, reszt? za? „zagospodarowa?a” OUN Bandery, pos?uguj?c si? przy tym has?ami walki z okupantem. Na ten temat pisz? polscy historycy: Rzucone przez zwolenników Bandery has?o walki przeciw Niemcom zbli?a?o do nich wiele nieu?wiadomionego elementu, który usi?owali oni przeci?gn?? na swoj? stron? i zaszczepi? mu nacjonalistyczne idee (A. Szcze?niak i W. Szota: Droga donik?d, Warszawa, 1973, s. 132). By?a to ochotnicza, wprowadzona przez OUN Bandery w b??d co do celów walk UPA, wo?y?ska cz??? tej formacji. Poza tym cz??? ochotniczej podstawowej kadry UPA pochodzi?a z Halicji, z której, na rozkaz OUN Bandery, przesz?y na Wo?y? setki ochotników-banderowców, co potwierdza sowiecki meldunek: G?ównymi punktami tworzenia ukrai?skiej armii narodowej mia?y zosta? wo?y?ski i swinarzy?ski oraz inne lasy. W tym kierunku zauwa?a si? ruch ukrai?skich policjantów i cywilnych nacjonalistów z lwowskiego i innych zachodnich obwodów. Oddzia? partyzancki Szytowa ... ka?dej nocy napotyka? grupy sk?adaj?ce si? z 50-100, a nawet 400 ludzi (Centr. Der?. Archiw Werch. Orhaniw W?ady Ukrajiny, Kijów, f. 1, op. 23, spr. 523, kk. 43-46).

Podstawowa masa cz?onków UPA sk?ada?a si? z terrorem prowadzonej „mobilizacji”, bowiem OUN Bandery w nast?pstwie proklamowania w dniu 30 czerwca 1941 r. „pa?stwa ukrai?skiego” uzurpowa?a sobie prawo wykonywania w?adzy pa?stwowej. W OUN Bandery na Wo?yniu powo?ano do ?ycia organ w postaci tzw. „Org-mob” – Organizacyjno-mobilizacyjny. ?wiadczy to o braku ochotników do banderowskiej UPA. Szef sztabu UPA-Pó?noc M. Omelusik potwierdza, ?e wiosn? 1943 r. ogólnie rzecz bior?c, przymusowej mobilizacji do szeregów UPA jeszcze nie zastosowano w szerokich rozmiarach, jednak?e oko?o 50% obecnego sk?adu UPA s? to ci, którzy wst?pili w jej szeregi na rozkaz w?adzy ukrai?skiej (Litopys UPA, Toronto, 1984, t. 5, s. 23). Ju? w 1. numerze gazetki banderowskiej UPA Wisti z frontu UPA powiedziano: Ukrai?ska Powta?cza Armia – UPA ... (jest) zbudowana na zasadach obowi?zku s?u?by wojskowej (za: Petro Mirczuk: U.P.A. 1942-1952, Monachium, 1953, s. 56). Totalitarne podej?cie OUN Bandery do ludno?ci ukrai?skiej sformu?owane zosta?o w ha?le: Nikt nie ma prawa sta? z boku, przygl?da? si? i czeka? (jak wy?ej, s. 60). OUN Bandery prowadzi?a bezprawn? „mobilizacj?” poprzez dor?czanie „kart powo?ania” do UPA. W archiwach ukrai?skich znajduje si? wiele blankietowych i osobistych „kart powo?ania do UPA”, przyk?adowo jedna z nich (blankietowa) o tre?ci: Ukrai?ska Powsta?cza Armia. Grupa Eneja. Nr ... KARTA MOBILIZACYJNA. Nazwisko ..........., imi? ............. ur. ........, zam. wie? ..........., rejon ............... Powo?uj? was w szeregi Ukrai?skiej Powsta?czej Armii (UPA). Dnia ......... 1943 r. macie stawi? si? w oznaczonym przez dor?czyciela niniejszego pisma miejscu. Za niewykonanie tego zarz?dzenia podlegacie s?dowi rewolucyjnemu UPA. Miejsce postoju, dnia ....... 1943 r. S?awa Ukrainie! Bohaterom s?awa! Enej (DARO, f. R-30, op. 2. spr. 15. k. 51). Prowadzona by?a te? grupowa „mobilizacja”, czego dowodem jest rozkaz: Druhu Par! Kieruj? do Was dr. Moroza i Ryszarda dla pomocy w zmobilizowaniu 60 ludzi do wojska na dzie? 22 IX ... (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 39, k. 116); UPA, Grupa „Zahrawa”. O.M.R.W.O. ROZKAZ. 1. Rozkazuj? zmobilizowa? ze swego terenu na dzie? 30 XII 43 r. 17 osób fizycznie zdrowych, którzy maj? 4-5 klas szko?y powszechnej do szko?y podoficerskiej ... maj? zaopatrzy? si? w ciep?e ubrania, obuwie, 2 pary bielizny, ?y?k?, misk?, ?ywno?? na 2 dni ... Otrzymuje Stepowyj (DARO, f. R-30, op. 2, spr.34, k. 61). W raporcie sowieckim napisano: Celem uzupe?nienia szeregów UPA we wrze?niu 1943 r., jeszcze przed przyj?ciem Armii Czerwonej, g?ówne dowództwo UPA w rejonach Wo?ynia i Polesia przeprowadzi?o mobilizacj? m?skiej ludno?ci, któr? uprowadzono do lasu. Ounowcy drog? agitacji i stosowania metod terrorystycznych wobec rodzin i krewnych uchylaj?cych si? od mobilizacji, przymusowo wci?gn?li do UPA du?? ilo?? ludno?ci ukrai?skiej (CDAHOW, f. 1, op. 23, spr. 703, k. 16). W oparciu o liczne dokumenty archiwalne oraz literatur? przedmiotu mo?na szacunkowo okre?liæ, ?e na porze?omie lat 1943/1944 UPA w 90% sk?ada?a si? ze „zmobilizowanych” ch?opów ukrai?skich. „Mobilizowana” by?a te? inteligencja ukrai?ska, o czym pisze g?ówny twórca UPA: Wielu spo?ród miejskiej inteligencji zg?asza?o si? dobrowolnie, innych mobilizowano w drodze wojskowej dyscypliny (Myko?a ?ebed’: UPA, Monachium 1987, s. 67). „Mobilizacj?” do UPA prowadzono te? w Halicji po wej?ciu na jej teren wojsk sowieckich, pisze o tym mieszkaniec Stanów Zjednoczonych w li?cie do redakcji warszawskiego Naszego S?owa: W nocy przyszli ze „S?u?by Bezpeky”, zebrali wszystkich, ponad stu m??czyzn i ch?pców, wyprowadzili ich do lasu , ustawili w szeregu i oœwiadczyli, ?e s? oni zmobilizowani do UPA, a je?eli który? nie chce by? w UPA, to niech wyst?pi. Wyst?pi?o kilknastu i ich natychmiast na oczach pozosta?ych rozstrzelali (kopia listu w zbiorach autora).

W sk?adzie UPA znalaz?a si? pewna ilo?? Azerów, Gruzinów, Uzbeków, którzy zbiegli z tymczasowych niemieckich obozów jenieckiech i tu?ali si? po lasach wo?y?skich, a wobec tego, ?e OUN Bandery szermowa?a antyniemieckimi has?ami, gdy oni sami nie znali celów politycznych OUN – przy??czyli si? do niej w nadziei walk przeciwko Niemcom, powsta?y nawet niewielkie, sk?adaj?ce si? z takich obcokrajowców, oddzia?y (Litopys UPA, Toronto, 1989, t. 1, s. 36). OUN Bandery ró?nymi metodami wci?gn??a do obs?ugi swych cz?onków i bojówkarzy UPA ?ydów – lekarzy, rzemie?lników, których trzymano w dwóch obozach i którzy w miar? cofania si? z terenów Wo?ynia i Halicji, zostali zlikwidowani przez „S?u?b? Bezpeky” OUN Bandery (Philip Friedman: Ukranian-Jewish Relations During the Nazi Occupation w: The the Nazi Holocaust. Historical Articles on the Destruction of European Jewish, Londyn, 1989, ss. 383-385).

Na Wo?yniu, prócz UPA-„Poleskiej Siczy” T. Bulby-Borowca i partyzantki

sowieckiej, w której oko?o 65% stanowili Ukrai?cy, w 1943 r. powsta?y te? zbrojne grupy sk?adaj?ce si? ze zwolenników OUN Melnyka. Chocia? przywództwo tej OUN przez ca?y czas wspó?pracowa?o z Niemcami, to jednak jej zwolenników równie? dotkn??y represje okupanta, który nie kierowa? si? pogldami politycznymi mieszka?ców Wo?ynia, melnykowców te? dotkn??y represje za niewywi?zywanie si? z na?o?onych kontyngentów czy uchylanie si? od wyjazdu na roboty do Niemiec. St?d pewna ilo?? m??czyzn-melnykowców te? znalaz?a si? „w lesie”, gdzie utworzyli oni swe zbrojne oddzia?y, w szczególno?ci w lasach antonowieckich w Krzemienieckiem i w powiecie w?odzimierskim.

Z dokumentów archiwalnych wynika, ?e mi?dzy zwolennikami T. Bulby-Borowca i dzia?aczmi OUN Bandery prowadzone by?y rozmowy co do wspólnego dzia?ania przeciwko partyzantce sowieckiej. Rozmowy te zosta?y zerwane przez OUN Bandery, która przyswoi?a sobie popularn? bulbowsk? nazw? „Ukrai?ska Powsta?cza Armia” (UPA), co zmusi?o T. Bulb?-Borowca do zmiany nazwy jego formacji na „Ukrai?ska Narodowo-Rewolucyjna Armia” - UNRA (bulbowska gazeta Oborona Ukrajiny z 10 VIII 1943 r.). Kieruj?ca si? w?asnymi zasadami ideologicznymi i za?o?eniami politycznymi OUN Bandery nie przewidywa?a trwa?ego wspó?dzia?ania z innymi ugrupowaniami ukrai?skimi i w konsekwencji za??da?a ona od T. Bulby-Borowca podporz?dkowania si? przywództwu OUN Bandery. Pod adresem T. Bulby-Borowca pe?ni?cy obowi?zki prowidnyka OUN Bandery Myko?a ?ebed’ sformu?owa? warunki: 1). Nie uznawa? podleg?oœci politycznej wobec rzdu URL (T. Bulba-Borowiec by? zwolennikiem petlurowskiej URL – W.P.), a podporz?dkowa? wszystkie dzia?ania wojskowe UPA linii politycznej Prowodu OUN Bandery ... 4). ... utworzy? wspólny sztab i nadal dzia?a? pod nazw? UPA ... 6). Wprowadzi? w UPA instytucjê komisarzy partyjnych oraz s?u?by bezpieki ... 8). Oczy?ci? ca?e powsta?cze terytorium z ludno?ci polskiej, która szkodzi sprawie ukrai?skiej ... (Tudy, de bij za woliu, Londyn, 1989, ss. 416, 417). T. Bulba-Borowiec nie wyrazi? zgody na takie podporz?dkowanie si? ze wzgl?dów ideologiczno-politycznych, stawiaj?c banderowcom w li?cie z 15 III 1943 r. zarzuty natury polityczno-kryminalnej: Trzeba si? liczy? z faktem, ?e t? wojn? znów wygra Anglia i takich panów „siekierników: (nazwa morduj?cych ludno?? polsk? banderowców - W. P.) oraz tych, którzy wieszaj? i podpalaj?, potraktuje jako agenturalnych s?ugusów hitlerowskiego barbarzy?stwa, a nie jako uczciwych bojowników o swoj? wolno??. Pa?stwa budowane s? w drodze zdobywczych lub wyzwole?czych pochodów walk frontowych, a nie w drodze barbarzy?skich metod masakry skierowanej na bezbronn? ludno??. Polskie zagro?enie jest dla nas jednym z najmniejszych zagro?e? i my ca?kiem ?mia?o mo?emy od?o?y? walk? z Polsk? na plan ostatni ... Uwa?am za swój obowi?zek zwróci? si? do Organizacji z nast?puj?c? propozycj?: ... 2. Zaprzesta? szeroko zakrojonej akcji przeciw ludno?ci polskiej ... Taras Bulba-Boroweæ (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 113, kk. 103-105). Do porozumienia mi?dzy OUN Bandery a T. Bulb?-Borowcem nie dosz?o i w tym stanie rzeczy banderowcy jako formacja totalitarna si?? zbrojn? rozbroili wi?kszo?? oddzia?ów T. Bulby-Borowca, o czym pisze M. Omelusik: Po nieudanych rozmowach o zjednoczeniu d-ca Sawur wyda? rozkaz rozbrojenia oddzia?u atamana Bulby, co zosta?o wykonane 18.8.1943 roku. (Litopys UPA, Toronto, 1989, t. 1. s. 38).

Podobny los spotka? grupy zbrojne OUN Melnyka. Historyk banderowski P. Mirczuk pisze: Taras Czuprynka (pseudonim Romana Szuchewycza – W.P.) odrazu zwróci? uwag? na to, ?eby do jednolitej UPA przy??czy? te? wszystkie te zbrojne oddzia?y, które w tym czasie istnia?y na ziemiach ukrai?skich, a które nie by?y zwi?zane z rewolucyjn? OUN (Petro Mirczuk: Roman Szuchewycz, Nowy Jork, 1970, s. 115). Uzupe?nia t? informacj? inny banderowski autor: W lipcu 1943 r. ... jednostki UPA -OUN SD (OUN SD – OUN Samostijnykiw Der?awnykiw, to nazwa OUN Bandery w 1943 r. – W.P.) otoczy?y i rozbroi?y oddzia?y wojskowe OUN pod kierownictwem Kandyby-Ol?ycza (cz?onka prowodu OUN Melnyka – W.P.), a w sierpniu 1943 r. przeprowadzi?y podobn? akcj? przeciwko ostatniemu oddzia?owi UNRA pod dowództwem Tarasa Bulby (Petro Sodol: Ukrajin?ka Powstancza Armija 1943-49, Nowy Jork, 1994, s. 14). Istnieje meldunek o przeprowadzonej 29 lipca 1943 r. operacji rozbrojenia melnykowskich oddzia?ów przez bojówki OUN Bandery (Centr. Der?. Archiw Werch. Orhaniw W?ady Ukrainy, f. 3833, op. 1, spr. 129, k. 1).

W taki sposób powsta?a banderowska UPA jako formacja zbrojna totalitarnej OUN Bandery, jako nie b?d?ca formacj? ani ogólnoukrai?sk?, ani chocia?by ogólnowo?y?sk?, ani ochotnicz?. Dlatego nie mo?e ona by? kwalifikowana jako struktura powsta?cza, narodowowyzwole?cza, ani nawet jako partyzancka.

UPA OUN Bandery powsta?a na Wo?yniu, albowiem tam szala? terror Ericha Kocha, tam te?, wykorzystuj?c masywy le?ne, na prze?omie lat 1942/1943 zintensyfikowa?a sw? dzia?ano?? partyzantka sowiecka, tam te? powsta?a UPA T. Bulby-Borowca, co stwarza?o sytuacj?, ?e politycznie opanowywany w 1941 r. przez OUN Bandery teren zacz?? wymyka? si? temu kierunkowi politycznemu z r?k, dalsza bezczynno?? grozi?a OUN Bandery utrat? znaczenia i przekre?la?a mo?liwo?? wykonywania przewidzianych przez OUN w 1929 i w 1941 r. zada? strategicznych w postaci usuni?cia (wymordowania) ludno?ci polskiej.

Strutkura organizacyjna UPA Bandery. UPA Bandery, wbrew twierdzeniom ukrai?skiej nacjonalistycznej, jak te? w du?ej mierze polskiej historiografii, nie by?a formacj? odpowiadaj?c? poj?ciu armii – prócz tego, ?e nie mia?a ona charakeru ogólnonarodowego, nie mia?a ona w?a?ciwych dla armii struktur, co wynika z opisu uczestnika wydarzeñ: W drugiej po?owie 1943 roku organizacja (UPA – W.P.) zarysowa?a si? w nast?puj?cej formie: ca?y Wo?y? z promieniowaniem na Podole podlega? jednemu przywódcy i dowódcy (przywódcy OUN Bandery i dowódcy UPA – W.P.). W tym czasie by? nim Ochrim – K?ym Sawur – p?k. Klaczkiw?kyj ... Naczelnikiem sztabu by? Honczarenko – Stupny?kyj ... naczelnikiem wydzia?u operacyjnego by? p?k Omelusik (autor dokumentu – W.P.), naczelnikiem wydzia?u wywiadu by? p?k ?awrynenko. Miejscem postoju Dowództwa UPA by?o Kostopolskie na Polesiu ... Teren podzielony by? nast?puj?co: a) Grupa Pó?nocna, d-ca Dubowyj, rejon dzia?ania powiaty – Sarny, Kostopol, Pi?sk, naczelnik sztabu Makarenko, pó?niej Borysten; b) Grupa Pó?nocny-Zachód, d-ca Rudyj, naczelnik sztabu setnik „N”, rejon dzia?ania – powiaty ?uck, Horochów, W?odzimierz Wo?y?ski, Kamie? Koszyrski, Kowel, Kobry? i Brze?? z promieniowaniem za rzek? Bug; c) Grupa Po?udnie, d-ca Enej, naczelnik sztabu Ho?ubenko, rejon dzia?a? – powiaty Równe, Zdo?bunów, Dubno, Ostróg, Krzemieniec ... prócz wojska w sotniach (ilo?ciowy odpowiednik kompanii – W.P.) i kureniach (iloœciowy odpowiednik batalionu – W.P.), rozmieszczonych w terenach niedost?pnych dla wroga, istnia?o wi?cej wojska w terenie, po wsiach. Prawie ka?da wie? mia?a swoje oddzia?y samoobrony od roja (ilo?ciowy odpowiednik dru?yny - W. P.) do sotni w??cznie, w zale?no?ci od wielko?ci wsi i od posiadanej broni. Oddzia?y te prawie nie poddawa?y si? ewidencji i je raczej mo?na zalicza? do bojówek organizacji OUN pod kierownictwem jej konspiracyjnych przywódców, zarówno w rejonach, jak i w gromadach. Przed akcj? w terenie (to sformu?owanie odpowiada poj?ciu akcji antypolskiej – W.P.) rejonowi zg?aszali ilo?? broni, m??czyzn, dziewcz?t i kobiet. Sztab mia? w ewidencji wi?ksze oddzia?y, ale nigdy nie zna? dok?adnie jakimi si?ami mo?e dysponowa? w terenie, bowiem one nie poddawa?y si? ewidencjonowaniu i by?y liczebnie zmienne ... Sztaby wojskowe UPA z natury rzeczy by?y bardzo ruchliwe i nie posiada?y zabezpieczonych ty?ów ... na przyk?ad, ca?a kancelaria sztabu UPA Wo?y?-Podole sk?ada?a si? z jednej skrzynki, przede wszystkim z mapami, któr? cz?sto nosi? na swych plecach jeden jedyny pisarz, który by? na ca?y sztab. Natomiast tajne dokumenty i szyfr nosili w swych torbach naczelnik wydzia?u operacyjnego i naczelnik sztabu (Wisti Kombatanta, nr 1/1966, ss. 10-18, nr 2/1966, ss. 16-25).

Z opisu wysokiej rangi uczestnika wydarzeñ ruchu banderowskiego wynika, ?e UPA Bandery by?a raczej improwizacj?, ni? strukturalnie zbudowan? armi?. Historiografia przedmiotu dostarcza wystarczaj?c? ilo?? wiadomo?ci, zgodnie z którymi podleg?a i kierowana przez OUN Bandery UPA nie posiada?a sta?ej, odpowiadaj?cej armii, struktury organizacyjnej, dzia?a?a ona z regu?y z nakazu chwili i OUN Bandery w sotniach (do stu osób), lub, jak to wynika z dokumentów autorstwa struktur OUN-UPA (na przyk?ad sprawozdania z likwidacji Janowej Doliny oraz Huty Stepa?skiej i okolicznych wsi) – w zgrupowaniach znajduj?cych si? w lasach sotni UPA i zmobilizowanych do akcji oddzia?ów Samoobronnych Kuszczowych Widdiliw (SKW).

Obok oddzia?ów UPA i grup zbrojnych w tzw. „kuszczach” (kuszcz – terenowa jednostka organizacyjna OUN Bandery sk?adaj?ca si? z kilku wsi), we wszystkich terenowych strukturach OUN istnia?y bojówki „S?u?by Bezpeky” (SB), podlegli bezpo?rednio terenowym prowidnykom bojówkarze tej formacji wspó?dzia?ali z oddzia?ami UPA, podczas czystki etnicznej ludno?ci polskiej oni odgrywali decyduj?c? rol? – rozstrzeliwali modl?c? si? w ko?cio?ach ludno?æ, topili ?ywcem w studniach itp. (O. Szuliak: Tudy, de bij za woliu, Londyn, 1989, ss. 396-398; Akta sprawy obwodowego NKWD w Równem, nr 243 <9607>, ss. 487-491). Niezale?nie od tego, obok UPA i „SB”, istnia?a formacja w postaci podleg?ej OUN Bandery ?andarmerii Polowej, która mia?a „uprawnienia” do wydawania wyroków i ich wykonywania, oraz „Oddzia?y Specjalnego Przeznaczenia” – ukr. „Widdi?y Osob?ywoho Pryznaczennia” (WOP), wykonuj?ce zadania specjalne OUN Bandery.

Co do stanu ilo?ciowego OUN-UPA istniej? ró?ni?ce si? oceny – mi?dzy 20 000 a nawet 400 000. Istniej? podstawy do oceny, ?e, przyjmuj?c naturaln? fluktuacj? kadr OUN-UPA, przez szeregi tej struktury w latach 1943-1944 przesz?o oko?o 100 000 ludzi, co stanowi oko?o 1/3 procentu od ludno?ci ukrai?skiej zamieszka?ej w tym czasie tereny Ukrainy, co dodatkowo potwierdza tez?, ?e OUN-UPA nie stanowi?a formacji narodowowyzwole?czej narodu ukrai?skiego.

Do sierpnia 1943 r. w OUN-UPA obowi?zywa? ustalony w 1940 r. przez OUN Bandery faszystowski sposób przywitania organizacyjnego przez podniesienie prawej r?ki w prawo-skos na wysoko?? czubka g?owy, dopiero rozkazem z 25 VIII 1943 r. odst?piono od tego sposobu przywitania (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 34, k. 18). Nieznanym literaturze przedmiotu jest fakt posiadania przez „prowidnyków” OUN Bandery oraz przez dowódców w UPA tzw. „?on polowych” pochodz?cych z „mobilizacji” co ?adniejszych wiejskich dziewcz?t (dziesi?ciogodzinny wywiad z „politwychownykiem” w UPA Aleksandrem Stepaniukiem, mieszka?cem Toronto, przeprowadzony przez autora, zapis z którego jest w zbiorach autora).

Indoktrynacja ideologiczno-polityczna uczestników OUN-UPA. W OUN-UPA istnia?a struktura wychowawców politycznych, funkcjonariusze której nazywani byli w skrócie „poliwychownykami” (pol. wychowawca polityczny). Zadaniem tej struktury by?o wpajanie w cz?onków OUN-UPA zasad ideologicznych i za?o?e? programowych nacjonalizmu ukrai?skiego, zgodnie z którymi „bojowników o wolno?? Ukrainy” nie obwi?zywa?a ani chrze?cija?ska, ani ogólnoludzka moralno??, w walce z wrogiem nale?a?o kierowa? si? nienawi?ci? do niego, celem OUN by?o pa?stwo bez mniejszo?ci narodowych zbudowane na wszystkich, zgodnie z arbitralnymi ocenami OUN, ukrai?skich terytoriach etnograficznych, to znaczy obejmuj?cych oko?o 1 200 000 km² - od Krynicy na zachodzie do wybrze?y Morza Kaspijskiego na wschodzie. Esencjonalnie powy?sze zasady i za?o?enia sformu?owane zosta?y w „Modlitwie ukrai?skiego rewolucjonisty” odmawianej ka?dego dnia (fotokopia z orygina?u dokumentu w zbiorach autora).

Dyscyplina w OUN-UPA. Na Wo?yniu w OUN Bandery po 1941 r., po proklamacji „pa?stwa ukrai?skiego”, znalaz?o si? szereg ludzi przypadkowych, którzy nie znali ani zasad ideologicznych, ani za?o?e? programowych OUN. W UPA od 50% (w maju 1943 r.) i do 90% (w grudniu 1943 r.) stanowili ludzie terrorem „zmobilizowani” do niej. W tej sytuacji cz?sto dochodzi?o do wy?amywania si? z dyscypliny cz?onków OUN Bandery (na przyk?ad wiejskich funkcyjnych, tzw. stanicznych - banderowski odpowiednik so?tysa, gospodarczych – odpowiedzialny za rekwizycje na rzecz OUN-UPA ?ywno?ci, odzie?y itp.) oraz do ucieczek z UPA. Z dokumentów archiwalnych autorstwa struktur OUN Bandery, w szczególnoœci z protoko?ów s?dów UPA wynika, ?e za niesubordynacj?, za ucieczki z UPA, za szerzenie niewiary w zwyci?stwo OUN – karano biciem kijami, stójk? pod karabinem i cz?stymi wyrokami kary ?mierci, która wykonywana by?a przez rozstrzelanie przed oddzia?em, a nawet przez odr?banie g?owy przed oddzia?em, przyk?adowo: wyrok z 12 X 1943 r.: Wydany przez Wojsk. Pol. ?andarmeri? na strzelca Me?etija Józefowicza, ur. 1926 r. we wsi Hrybowycia, poryckiego rejonu ... po przes?uchaniu wypuszczono go na dwór i powiedziano, aby przyniós? p?yt?. Gdy on poszed? po p?yt?, to zaraz nie wróci? do stanicy tylko poszed? do domu. Z?apano go i przywieziono do Stanicy Wojskowej ?andarmerii. Na podstawie rozkazu krajowego Przywództwa Wojsk. Pol. ?andarmeria postanowi?a ukara? go kar? ?mierci. Kom. W.P. -. /Borun/. 12.X.43 r. (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 17, k. 209; Rozkaz do dowódców oddzia?u 003. Wojskowy S?d Polowy powo?any w dniu 28 X 43 r. po rozpatrzeniu i stwierdzeniu winy kozaka Moroza i Czumaka z sotni Chomy, kurenia Witra za ich zbrodnie dezercji i podburzania innych do dezercji wyda? wyrok ?mierci. Wyrok wykonano dnia 29 X 1943 r. o godz. 11:20. Rozkaz ten przeczyta? wszystkim strzelcom. S?awa Ukrainie! Dowódca Oddzia?u /Liwar/ (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 16, k. 210); UPA Grupa Zahrawa, Oddzia? im. Ko?odzin?kiego. Decyzja S?du Polowego w sprawie dezercji kozaka Ryzykanta ... skaza? za dezercj?, za demoralizacj? UPA, jak te? za zdrad? Ojczyzny kar? ?mierci przez odr?banie g?owy przed oddzia?em. Sk?ad S.P. Zamczenko, Pidkowa, Sni?ok (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 22, k. 50); S?d rozpatrzy? spraw? kozaka Atuta o to, ?e rozpowszechnia? pesymistyczne my?li, mówi?c, ?e bardzo ?le u nas stoj? sprawy, ?e nie ma obuwia ani jedzenia ... do tego w dniu 19 V 44 r. ukrad? u kozaka ?ybonia suchary ... kara ?mierci przez rozstrzelanie przed oddzia?em ... Postanowienie S?du zatwierdzam /Jarok/, 23 V 44 r. (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 22, k. 48).

Zaopatrzenie UPA. a) W okresie od powstania UPA do grudnia 1943 r. bro? i amunicja do niej pochodzi?y z ukrytych, pochodz?cych z 1941 r., zapasów z czasu walk niemiecko-sowieckich, albo z napadów na niewielkie grupy uzbrojonych niemieckich policjantów b?d? ?andarmów, czasem z napadów na ma?e oddzia?y partyzantki sowieckiej. M. Omelusik, wspó?organizator UPA pisze: Bro? – to bolesne miejsce UPA. Wobec konieczno?ci by?a ona ró?norodna w zale?noœci od tego, kto jak? zdoby? - karabiny rosyjskie, polskie, niemieckie, w?gierskie. Jednak, rzecz zrozumia?a, nie mo?na by?o dostarczy? potrzebnej ilo?ci i regularnie do nich amunicji ... Pod koniec drugiej po?owy 1943 roku, na przyk?ad w oddzia?ach Pó?nocnej Grupy Dubowego UPA dysponowa?a tylko 20 nabojami na karabin ... Co do artylerii, to tylko kilka przeciwpancernych armatek mia?a Pó?nocna Grupa. Ogólnie UPA armat nie posiada?a ... (Litopys UPA, Toronto, 1989, t. 1, ss. 19-41). Brak broni palnej i amunicji do niej mo?e cz??ciowo t?umaczy? u?ywanie przez UPA podczas mordowania ludno?ci takich narz?dzi zbrodni, jak no?e, siekiery, sznury do duszenia itp. Dopiero poczynaj?c od grudnia 1944 r., w nast?pstwie porozumienia UPA z Wehrmachtem i Policj? Bezpiecze?stwa, strona niemiecka dostarcza?a dla UPA broni i amunicji w zamian za informacje wywiadowcze oraz za czynion? na ty?ach frontu dywersj? (CDAHOU, f. 4628, op. 1, spr. 10, kk 345-348). b) Swego umundurowania UPA nie mia?a nigdy, jak stwierdza banderowski dokument, UPA nie mia?a jednolitego umundurowania. By?y w niej mundury ró?nych armii oraz zwyk?a ch?opska odzie?. Na czapkach mieli w?asnego wyrobu tryzubce (Litopys UPA, Toronto, 1990, t. 2, s. 124). W cywilnej strukturze OUN Bandery - w rejonach, podrejonach, kuszczach i w stanicach (wsiach) wprowadzona by?a funkcja „gospodarczych”, do obowi?zków których nale?a?o przeprowadzanie u ch?opów ukrai?skich rekwizycji odzie?y na rzecz UPA, ?wiadzy o tym dokument: Rozkaz nr 13. Do podrejonowego gospodarczego ... rozkazuj? Wam zebra? w Waszym podrejonie nast?puj?ce rzeczy i dostarczy? je do rejonu ... 1. swetrów – 40 szt. na dzie? 8 X 43 r., p?aszczy – 20 szt. na dzie? 8 X 43 r., ko?uchów krótkich 10 szt. na dzie? 15 X 43 r., kurtek zimowych 10 szt. na dzieñ 10 X 43 r. ... obuwia – 12 par na dzie? 20 X 43 r. Za niewykonanie tego rozkazu odpowiadacie rozstrzelaniem. S?awa Ukrainie! Herojam S?awa! Referent gospodarczy Wojsk. Rejonu w.z. /Or?ycz/, miejsce postoju, 5 X 43 r. (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 34, k. 149). Inny dokument: Miejsce postoju, dnia 12 XI 43 r. Komendant Wojkowego Nadrejonu „Do?yna”. Rozkaz ... Rozkazuj? niezw?ocznie po otrzymaniu niniejszego przeprowadzi? w?ród ludno?ci zbiórki ciep?ej odzie?y (kurtki, czemarki, szynele, ko?uchy, owcze skóry, ciep?e spodnie, r?kawice, szaliki, swetry, ciep?a bielizna, walonki itp.). Do zbierania odzie?y zaanga?owa? ca?y aktyw organizacyjny, jak równie? rejonowe i wiejskie zarz?dy ... 20% wszystkiego zebranego Nadrejonowi Gospodarczy zostawi? u siebie do dyspozycji Krajowego Przywódcy ... S?awa Ukrainie!... (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 34, k. 34).

Na ludno?? ukrai?sk? OUN Bandery nak?ada?a obowi?zek ?wiadczenia robót (szarwarki), równie? w ?ywno?? UPA by?a zaopatrywana w drodze rekwizycji porowadzonej od ch?opów ukrai?skch Wo?ynia i Halicji, na przyk?ad: Sprawozdanie ze wsi Berestia, rej. „?ysa” ... Ka?dego dnia w ró?nych robotach bra?o udzia? 50 furmanek, cz??? dla UPA, cz??? do ró?nych robót. Robotników – po 30 ludzi ka?dego dnia ... Dostawy mi?sa dla UPA: owce 80 szt., kur 170 szt., g?si 90 szt., kartofle 160 kw., mleko 2 ty?. 800 litrów, odzie? - 14 ko?uchów, 17 kaftanów, 24 pary spodni, 94 skór owczych ... 29 X 1943 r. Przewodnicz?cy Jawor (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 109, k. 48). Z innych dokumentów wynika, ?e na rzecz OUN-UPA od ch?opów rekwirowano byd?o z wyj?tkiem jednej krowy na gospodarstwo i ca?? trzod? chlewn? z wyj?tkiem ma?ych prosi?t.

S?u?ba zdrowia w UPA. Chorych w UPA z regu?y umieszczano w ch?opskich rodzinach ukrai?skich, które dogl?da?y przymusowych podopiecznych. Gdy przy rodzinie umieszczono kilku chorych, takie miejsce nazywano „szpitalikiem”. Do leczenia chorych wykorzystywano w?asne piel?gniarki, lekarzy i lekarzy-?ydów, lekarstwa zdobywano w drodze napadów na apteki. Stan zdrowotny w UPA: Sprawozdanie sanitarne ... w?ród kozaków szaleje choroba ... jest ni? z pewno?ci? tyfus powrotny ... bardzo trudno z rozmieszczeniem chorych, jest ich bardzo du?o i dlatego trudno jest umie?ci? ich w sposób zakonspirowany ... Nie ma ?adnych lekarstw ... nie ma myd?a. Stan higieny z?y, ?wierzb pojawia si? w?ród kozaków, ma?ci leczniczej nie ma (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 39, k. 29). Istniej?cy w strukturze OUN Bandery „Ukrai?ski Czerwony Krzy?” nie mia? nic wspólnego z mi?dzynarodow? struktur? Czerwonego Krzy?a, co wynika z dokumentu: Regulamin nr 01. Do wykonania przez Gospodarcze Referentury Okr?gu Wojskowego i UCzK ... 1. Kobieca Organizacja Cz. K. pracuje w ogólnej gospodarce jako odr?bna cz??? sk?adowa. 2. Bierze na siebie wszystkie tkackie wyroby oraz szerok? propagand? co do potrzeb masowej produkcji wiejskiego p?ótna oraz szycia bielizny i odzie?y wierzchniej dla strzelców ... 4. szycie ciep?ych spodni i kufajek. 5. Pranie bielizny ... 7. Prowadz? konserwowanie jarzyn i owoców, robi? makarony i suchary ... 12. Referenci gospodarczy oraz Kobieca Organizacja Czerwonego Krzy?a maj? niezw?ocznie powiadomo? swoje siatki i dopilnowa?, aby prac? ustawi? zgodnie z regulaminem. Miejsce postoju, 20 XI 43 r. Z upowa?nienia Prowodu /Zubatyj/ (DARO, f. R-30, op. 2, spr. 10a, k. 1).

O co i przeciwko komu walczy?a UPA? UPA by?a zbrojn? formacj? OUN Bandery, st?d jej zadania wyp?ywa?y z za?o?e? politycznych tego od?amu OUN. OUN Bandery d??y?a do powo?ania do ?ycia pa?stwa ukrai?skiego typu faszystowskiego, co wynika z uchwa? programowych jednolitej do 1940 r., a od tego czasu podzielonej na dwa od?amy OUN. Pa?stwo takie mia?o by? jednolitonarodowe, a metod? prowadz?c? do tego celu mia?o by?, przewidziane uchwa?? OUN z 1929 r., usuni?cie wszystkich okupantów z ukrai?skich terytoriów etnograficznych. Do „okupantów” OUN zalicza?a wszystkich nie-Ukrai?ców zamieszkuj?cych na tak poj?tym terytorium ukrai?skim.

OUN-UPA nie by?a jedyn? si?? zbrojn? dzia?aj?c? na terenie Wo?ynia i Halicji. Po podporz?dkowaniu sobie „Siczy Poleskiej” T. Bulby-Borowca i oddzia?ów OUN Melnyka, OUN-UPA Bandery pozostawa?a w programowej konfrontacji z si?ami sowieckimi, szczególnie w 1943 r. z partyzantk? sowieck?, jak te? od wiosny i do grudnia 1943 r. (oko?o 8 m-cy) w wynikaj?cej ze stanowiska Niemiec wobec OUN Bandery niechcianej konfrontacji z si?ami niemieckimi.

Z propagandy OUN Bandery wynika, ?e UPA prowadzi?a jednoczesn? walk? na dwa fronty – przeciwko Sowietom i przeciwko Niemcom (Do zbroji, organ OUN Bandery, nr 1, lipiec 1943, s. 1). Twierdzenie to nale?y odrzuci? zdecydowanie, po pierwsze dlatego, ?e ani z dokumentów archiwalnych, ani z kronik OUN-UPA, ani z historiografii nie wynika, aby UPA kiedykolwiek toczy?a walki zbrojne przeciwko Sowietom lub Niemcom celem zniszczenia ich si? zbrojnych. By?y jedynie inicjowane przez UPA potyczki z niewielkimi si?ami sowieckimi lub niemieckimi, maj?ce na celu dora?ne zdobycie broni, amunicji lub wyposa?enia. Maj?ce miejsce nieliczne walki UPA z si?ami Wehrmachtu lub Wojskami NKWD mia?y charakter czysto obronny i sprowadza?y si? do mniej lub bardziej zorganizowanej ucieczki z terenu obj?tego atakiem niemieckim lub sowieckim. Powy?sze wynika nawet z oceny M. Omelusika, który mówi: Ogólnie rzecz bior?c, UPA ze swoj? broni? mog?a dzia?a? wy??cznie na terenach zakrytych lub w nocy i nie mog?a podejmowa? walk przeciwko wrogowi, który by? uzbrojony w bro? ci??k?, na terenie otwartym (DARO, j.w.). Poza tym, has?o propagandowe OUN Bandery o jednoczesnej walce UPA na dwa fronty – przeciwko Niemcom i przeciwko Sowietom, jest nielogiczne, bowiem si?y niemieckie i sowieckie pozostawa?y ze sob? w stanie wojny, zwalcza?y si? wzajemnie, st?d, gdyby UPA zwalcza?a si?y niemieckie, to tym samym pomaga?aby Sowietom, co nie le?a?o w interesie OUN-UPA, i odwrotnie. Powy?sze has?o mo?na by uzna? za logiczne tylko wówczas, gdyby si?y OUN-UPA przewy?sza?y si?y niemieckie i sowieckie razem wzi?te. OUN-UPA nie prowadzi?a nawet dzia?a? dywersyjnych celem os?abienia si? niemieckich, jej stan ilo?ciowy i uzbrojenie nie pozwala?y nawet na formu?owanie celu w postaci zwalczenia si? niemieckich i sowieckich.

Si?y ludzkie i uzbrojenie (prócz broni palnej - siekiery, no?e, wid?y, ?agwie) pozwala?y natomiast na wykonanie zadania w postaci „usuni?cia” ludno?ci polskiej z terenu Wo?ynia i Halicji. „Usuni?cie” w j?zyku ukrai?skim oznacza doprowadzenie do nieistnienia, likwidacja (S?ownyk ukrajin?koji mowy, Kijów, 1979, t. X, s. 503). Chodzi?o wi?c o cel w postaci, maj?cej w za?o?eniu charakter ludobójstwa, eksterminacji ludno?ci polskiej wspomnianego terytorium, co by?o zadaniem na?o?onym na UPA przez jej twórc? – OUN Bandery. Zadanie to wynika z szeregu ?róde?, mi?dzy innymi z zezna? organizatora eksterminacji ludno?ci polskiej na Wo?yniu zachodnim, Jurija Stelmaszczuka: W marcu 1943 r. otrzyma?em rozkaz porzucenia pracy organizacyjnej (w OUN Bandery – W.P.) i zaj?cia si? organizowaniem UPA ... w czerwcu 1943 r. zosta?em mianowany dowódc? oddzia?u licz?cego 450 ludzi. W tym samym czerwcu 1943 r. spotka?em si? w lesie ko?kowskim z K?ymem Sawurem (organizatorem UPA z ramienia OUN Bandery i jednocze?nie przywódc? OUN Bandery na teren Wo?ynia i Podola – W.P.) ... Sawur da? mi rozkaz wymordowania wszystkich Polaków w okr?gu kowelskim. Ca?e kierownictwo okr?gu kowelskiego, w tej liczbie i ja, wyst?pi?o przeciwko takiej propozycji, ale Sawur zagrozi? mi s?dem polowym. Sytuacja by?a skomplikowana, nie mia?em prawa nie wykona? rozkazu (DARO, fotokopia z mikrofilmu protoko?u przes?uchania w zbiorach autora).

By? to rozkaz dotycz?cy przygotowa? do tzw. „Akcji na ?w. Piotra i Paw?a” wed?ug kalendarza julia?skiego, tzn. w dniach 11 i 12 lipca 1943 r. J. Stelmaszczuk, ps. „Rudyj” zezna? dalej: W sierpniu 1943 r. Sawur i „O?eh” („O?eh” – referent organizacyjny OUN Bandery na teren Wo?ynia – W.P.) znów wezwali mnie do siebie i za??dali wymordowania Polaków ... Wymordowanie Polaków trzeba by?o dokona? od 25 do 30 sierpnia 1943 r. Zadanie zosta?o wykonane we wszystkich rejonach ... w Kowelskiem wymordowano oko?o 5 tysi?cy Polaków (DARO, fotokopia z protoko?u rozprawy w zbiorach autora). Rozkaz ten dotyczy? mordów masowych przeprowadzonych w dniach 29 i 30 sierpnia 1943 r., mi?dzy innymi w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej pow. w?odzimierskiego. Dmytro Klaczkiw?kyj, ps. „K?ym Sawur”, dzia?a? z polecenia OUN Bandery, która by?a autorem rozkazu masowego, planowego, wynikaj?cego z zasad ideologicznych i za?o?e? politycznych OUN, wymordowania ludno?ci polskiej.
Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
W naszym serwisie

POST NA FORUM SERWISU ANTY ORANGE

ARTYKU?Y PROF. WIKTORA POLISZCZUKA...

ARTYKU?Y L. KULI?SKIEJ
T?umaczenia JN






















Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Copyright © 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014