?ycie Pabianic pod okupacj? niemieck?.
Dodane przez Piotr Kolczynski dnia Maj 19 2007 17:00:31
?ycie w warunkach okupacyjnych w Generalnej Guberni by?o trudne, lecz na ziemiach w??czonych do Rzeszy, a wi?c tak?e w Pabianicach, sytuacja by?a jeszcze gorsza. Polacy stali si? tam z dnia na dzie? elementem obcym, którego miano si? z tych ziem pr?dzej, czy pó?niej, pozby?. Terror hitlerowski, realizowany przez „skuteczny” aparat przemocy reprezentowany przez Gestapo, SD, SS i inne jednostki, przybiera? tu trzy zasadnicze formy:


- represje bezpo?rednie w postaci aresztowa?, egzekucji, przede wszystkim inteligencji polskiej, ludzi kultury, prawników, duchowie?stwa, nauczycieli, lekarzy. Ju? w pa?dzierniku 1939 r. dokonano pierwszych masowych zatrzyma? w Pabianicach. Aresztowania, tortury podczas przes?ucha? w pabianickiej i ?ódzkiej siedzibie Gestapo oraz rozstrzeliwanie Polaków, zw?aszcza zaanga?owanych w dzia?alno?? Polskiego Pa?stwa Podziemnego, trwa?y przez ca?y okres okupacji. Wielu Pabianiczan trafi?o tak?e do obozów koncentracyjnych, b?d? zosta?o wywiezionych na przymusowe roboty do Niemiec. 6 pa?dziernika 1941 r. aresztowani zostali, a nast?pnie wywiezieni do obozu w Dachau i tam zamordowani, pabianiccy ksi??a – ks. Mieczys?aw Lewandowicz, proboszcz parafii ?w.Mateusza i wikariusz - ks. Jan Krupczy?ski. W styczniu 1940 r. utworzono w Pabianicach getto dla ludno?ci ?ydowskiej, które zlikwidowano w maju 1942 r., wywo??c ?ydów do obozów zag?ady, g?ównie do Che?mna nad Nerem (Kulmhof).

- wysiedlenia ludno?ci polskiej po??czone z grabie?? mienia. Niemcy chcieli docelowo wysiedli? z Kraju Warty do Generalnej Guberni 80 % mieszkaj?cych tam Polaków t.j. oko?o 8 milionów ludzi. Konieczno?? utrzymywania „polskiej si?y roboczej”, wobec powo?ywania do Wehrmachtu coraz to nowych roczników m??czyzn-Niemców, w zwi?zku z nowymi wojnami prowadzonymi przez Rzesz?, spowodowa?a, ?e planów tych nie wykonano. Pomimo tego, w samym tylko 1939 r. wysiedlono z Kraju Warty ok. 130 tysi?cy Polaków. Polskie mienie konfiskowano, wyp?dzeni mogli zabra? ze sob? tylko 20 z?otych i niewielk? ilo?? jedzenia. W ksi?gach wieczystych wpisywano nowych, niemieckich w?a?cicieli, b?d? te? sam? III Rzesz?. Wysiedleniom towarzyszy?y konfiskata polskiej w?asno?ci ?rodków produkcji, fabryk, zak?adów rzemie?lniczych, a dekretem z 17 wrze?nia 1940 r. formalnie pozbawiono Polaków wszelkiej w?asno?ci.

- kompleksowy system zakazów i nakazów, nieprzestrzeganie których zagro?one by?o surowymi karami z kar? ?mierci w??cznie, skutecznie utrudnia? codzienne ?ycie polskiego spo?ecze?stwa. Pojawi?y si? miejsca, które przeznaczone by?y tylko dla Niemców. Przebywanie w nich by?o Polakom zabronione. By?y to urz?dy, parki, lokale gastronomiczne, tramwaje, a nawet niektóre ko?cio?y (w Pabianicach ko?ció? NMP). W Kraju Warty obowi?zywa? nakaz k?aniania si? Niemcom na ulicach i ust?powania im miejsca na chodnikach. ?mier? grozi?a za ukrywanie, ale i jak?kolwiek pomoc udzielan? ?ydom. Zrywanie plakatów w?adz niemieckich tak?e zagro?one by?o kar? ?mierci. Zlikwidowano wszystkie instytucje polskie, ze szko?ami i placówkami kulturalnymi w??cznie, nie wolno by?o posiada? radia itp.. W Pabianicach ofiar? barbarzy?stwa „rasy panów” pad? m.in. oryginalny pomnik Legionisty przy ko?ciele ?w. Mateusza., za? z wszystkich wówczas istniej?cych w naszym mie?cie ko?cio?ów hitlerowcy ukradli dzwony. Polacy nie wiedzieli, kiedy mo?e przyj?? nieszcz??cie. W ka?dej chwili do drzwi móg? zapuka? ?andarm, przeprowadzi? rewizj?, ka?dego dnia donosiciel-volksdeutsch móg? wskaza? kogo? jako wroga Rzeszy. Wielu mieszka?com naszego miasta przymusowo wmeldowywano Niemców do ich mieszka?.


A jednak Pabianiczanie przetrwali, doczekali momentu, kiedy niemiecki okupant ucieka? w panice z naszego miasta, które, cho? nie le??ce w centrum wydarze? tej wojny, ponios?o jednak wielk? danin? krwi.
Ju? po wkroczeniu do Pabianic wojsk I Frontu Bia?oruskiego dnia 20 stycznia 1945 r. Niemcy zbombardowali centrum Pabianic (pomi?dzy ul. Pu?askiego a Traugutta), gdzie zebra? si? t?um ludzi obserwuj?cych defiluj?cych ?o?nierzy. W wyniku bombardowania kilkaset osób zgin??o b?d? odnios?o rany, kilka domów zosta?o ca?kowicie zniszczonych, inne zosta?y powa?nie uszkodzone, w tym fabryka Kindlera przy ul.Traugutta.
Miasto straci?o oko?o 17 tysi?cy swoich mieszka?ców, co stanowi?o 30 % przedwojennej liczby ludno?ci. Powa?nym zniszczeniom uleg?a infrastruktura przemys?owa - opuszczaj?c Pabianice Niemcy niszczyli fabryki (wysadzanie, niszczenie urz?dze?, wyposa?enia) - a wiele ró?norakich dóbr okupant wywióz?.
Pabianiczanie odbudowali swoje miasto po wojnie, nie my?l?c o zap?acie, nie my?l?c o laurach. Dzi? z ich spu?cizny pozosta?o tylko wspomnienie....

Adam ?miech